Malay Thawngpang Le Dangdang

1. Nihin 8/27/09 Brickfield police nih ramdang mi Malaysia ah illegal in aummi pawl tleih ding in ramlak buuksa pawl an luh hnawh hna i an buuk chung ah apuak kho mi bom, meithal, hriamnam dang dang an hmuh. Hi nih hin abuaiter khawh mi cu ramtang ah refugee hmuh duh ah buuksa pawl ( Abik in Chin refugee ) pawl caah tihnung asi.National Police chief nih ramtang buuk vialte hrawk dih uh,
ramtang ah illegal settlements um ti hlah seh ati ahcun RELA le police nih an nawr colh ding asi cang. Abik in Indon pawl hi Mlay ah mifir an tamcem. An ram hi ani neihtuk tik ah zan ah tilawng an vun i cit i an fir dih in Malacca rili khin an zam colh i nazi 4 ah Ondon an va phan colh kho.Zawnglak ngaukaang ' tiah mah tein buuksa cio ko mi hna kha Indon mifir pawl ruang ah buuk pohpoh hrawh asi viar ahcun Chin ralzaam hngak pawl caah apoi tuk ding asi.(Ref:: Lairampar group)

2. Laimi pahnih le Rohingya pawl ( an dihlak ah minung 12 ) Thai ramri in athlitein Malay luh pi ruang ah Malaysia pa Sahaidi Salleh timi pa cu an tleih i Human Trafficking ( minung zuar ) in taza an cuai i kum 35 thongtla ding asi. CRC website ah English in news detail rel khawh asi. Mah Laimi 2 le Rohingya tucu NGO shelter ah an chiah hna..(Ref:: Lairampar group)

3. Kawl ralkap nih atulio hi Karen tupung biatak in avun den hna i Thai ramri an umnak hram tiang a laak hnik cang hna ti asi. SPDC nih tutan Karen atuk mi hna cu thalak tein a laak khawh ti asi. 1994 Mana Palaw an tuk hnu khan Karen Tupung dirhmun hi cutluk in an fek deuih ti lo. Kawlram cu 1962 in ralkap nih akan uk peng i nihin tiang ah ramser i tim bak loin anmah ralkap an pawkhim ahcun an hna ngam mi nihin zapi cu akan thah hrim hrim ko. Lairam ah kan mahtein ka ni cawm ko lai ti hna usih law an duh fawn lai lo. Zei lungput khi dek an ngeih hnga..(Ref:: Lairampar group)

Kawlram Thawngpang

Cawnninga ah Naypyidaw ah Than Shwe a va tlawngtu U.S senator JimWebb nih ningcang loin Suu Kyi a va ton ruang Kawl cozah nih thong kum 3 an thlakmi John Yettaw cu a va chuah khawh cang. Zarhpi (nihin) ah Kawlram in an rak i thawh`i lai, tiahWebb a zung nih zahan (zarhte) ah a thanh. Obama he aa kom ngaimi Virginia Democrat Jim Webb cu U.S hruaitu lakah a voikhatnak Kawl ralkap cozah hruaitu Than Shwe a tongtu a si i Suu Kyi he zong tonbiaruahnak an rak ngei kho. Senate Foreign Relation Committee’s East Asia and Pacific Affairs Subcommittee hotu Jim Web nih, ka nawl hna ningin a kan tuah piaktu Kawl cozah cungah lunglawmhnak tampi ka ngei. Tutan kan i theihthiamnak hi hmailei ram pahnih pehtlaihnak a `hatnak dingah a hrampi le khat le khat i zumhnak caah thlaici si hram ko seh tiin kaa ruahchan, tiah a chim. July thla, U.N chung`uan Ban Ki Moon nih a tlawn hna lioah Suu Kyi tonnak nawl an rak pek lo nain tutan ah Webb cu Yettaw thlahnak ca lawng siloin Suu Kyi tonnak nawl tiang ralkap cozah nih an onhnak a ruang cu – nai Cawnnihnih i Suu Kyi cung biakhiahnak an tuahmi ramzakip nih an soisel tuk caah a si, tiah ramrian cuantu cheukhat nih an chim. Vietnam ral lioah ral a rak tu ve i, Asia ram pawl ah thawng a rak latu le U.S ti ralkap chung`uan hlun JimWebb cuKawlram pehtlaih ding palai siseh ti an rak timhnak a sau ngai cang. Nain, Webb le ramleng i Kawlram ramkhelrian `uantu pawl kar i pehtlaihnak cu – U.S le EU ram pawl nih Kawlram cung hrenphihnak an tuahmi nih nihin tiang zeihmanh a chuahpi lo, hrenphihnak cu ngol cang ding a si ti aupinak ruangah, a tha tuk lemlo. – Reuters,AFP(Seihnam 391)

Malaysia Laimi le UN Thawngpang

Atulio Malaysia Kawlram mi dirhmun ah tih nung ngai mi cu thongtla pawl hi hlan nak in saudeuh thongchung ah hren an si cang. Aruangcu US nih Malaysia hi Human Trafficking ( Minung zuarnak kong ) ah biatak in avun den hna i thongtla pawl hi Kawlram ah direct in kuat khawh asi lo tik ah hlan i Thai ramri hlonh phun kha atih cang.

Kawl embassy nih le Kawlram minung thongtla kong hi tuanvo laak an duh bak lo. Indonesia le Philipine hna cu an ram mi thongtla an um ahcun zarhkhat chung ah vanlawng ticket an damh piak hna i an ram ah kirnak an tuah piak hna. Kawlram cu refugee asok lo mi ( illegal immigrant ) pawl zong hi tleih an ton tik ah Kawlram kir an duh zong ah thla 6 hlan ah kirnak ding ( process ) an tuah piak duh hna lo. Cun abik in tlangcung mi cu kir duh usih law Mingaladon Airport ah rak tleih than than i phaisa ting tampi in i tlanh than hauh ding khi asi.

Cun atulio hi Kawlram mi thongtla pawl Thai ramri ah kuatmi an zor phut cang caah ramri ummi puaisa (agent ) pawl hi kuatmi hnihkhat kha tamtuk in Malay kir than nak man hauh an hmang cang. Ralsa ah tleih ( hostage ) phun khin mi an tuah i cuzat in tlanh hna uh, culoahcun kan zuar cang hna lai ti in mi an hrocer. Cu pin ah phaisa har deuh mi hna cu an tuk an den hna.

Atulio hi UN nih community reistration atuah i cucu Laitlang ah zeitin dek an rak theih hnga, Yangon ah Laimi tidil in ani dil phut cang ti theih asi fawn. Atulio cu puaisa pawl an rocar ngai caah Malay in kuatmi nak in Kawlram in tanglei in arading mi hna hi ramri ah taan ter hna i aphunphun in phaisa kawl ani tim cang. Cucaah atulio Malaysia rat hi tih nung ngai ngai asi. Cun UNHCR nih register atuah cuahmah mi hi ramdang kalnak ( resettlement ) ca ah si loin Documentation of Asylum Seekers ( Ralzaam sinak akawlmi hna cazin khumh ) khi asi.

Athoknak aruang hi tukum in US Senate nih Malaysia ram cu Human Trafficking kong ah Tier 3 ah achiah hna caah ramri thongtla kuat an tih cang i thongtla an hren dih hna. Cun thongtla ramri kuat kong ah minung i zuar aum ti asi i anmah Malay Immigration Senior Officer minung 9 nai teah an tleih hna i thongtla kuat kong hi ani ralring tuk cang caah ramri kuat loin Kawlram ah direct kuat ding in Kawl embassy bia an ruah na. Cu chung chung cu thongchung ah erhkhumh dih an si.

Cu ti hren tik ah refugee ka si atitung i zeihmanh a ngei tung lo mi hna kha UN cazin ah ralzaam in an um ko ti piah ve ding khi UN lei tuanvo arak si ve mi kha langhter ve nak ah registration an tuah dih ahau. Cucaah hi Registration hi ramdang kalnak tiin avun zuan hnawh mi hna caah Mirage timi these ramcar ah khualtlawng mi hna nih tihaal tuk lung ah these rocar kha rili pi in an hmuh i an va fuh bantuk khi asi ti hi theih ahaumi asi.

Cun hi registration process hi ani lim in Kawlram mi kong hi Immigration Act 13 tang ah ceih dawh cem asi cang. Imm 13 cu Vietnamese Boat People pawl caah rak tuah mi asi i Malaysia ramchung ah zeimawzat umnak nawl pek ( temporary resettlement ) caah asi. Mah cu dirhmun cu Rohingya hna nihcun an duh tuk i 1991 in an rak nawl lengmang mi hna asi. Opposition MPs pawl le NGO nihcun an fak pi in an dirpi cang. Asinain cozah nihcun IMM 13 zong kha aduh lo i caan karlak - temporary tak tak ca lawng ah aduh. UN nih a nor chih ve hna.

Malaysia upadi ahcun refugee ti aum lo caah refugee hi illegal mmigrant asi ko caah tleih i thongtlak khawh dih asi caah refugee hi tamtuk thongchung ah an taang i cozah nih UNHCR kha refugee na ti tung hna ahcun 1979 lio bantuk in refugee camp sakpiak hna tiah challenge atuah ve cang. Cucaah hi kong hi UNHCR nih NGO pawl tampi ruahnak akan hal len cang tiah NGO upa lei nih an chim. Malaysia nih ruahchannak angeih mi te cu 2010 Kawlram Election nih hin zeimawzat ram avun sersiam than lai i tulio Malayram chung ah ralzaam dorhmun kawl mi hna hi an kir zau ko lai tihi an ruah ngai mi asi.

2001-2002 lio hrawng hi CRC riantuannak arak kan bawm cem mi NGO kan hawi le chung in 2008 Malaysia Election ah Parliament Members (MP) atling mi hi 5 an um i hi hna hi ngol loin nihin tiang Kawlram caah parliament ah bia an chim peng ko. CRC umhnu ah CRC upa le Bangkok JRS telh in August 2, 2003 ah Putra Jaya ( Limau Manis Camp ) ah an dirhchom mi ACTS - A call to serve timi Medical Group NGO pawl zong biatak tein rian a tuan chin chin. Tenaganita- Women Powers timi zong an riantuan hmual angei chin chin pin ah Suaram- people voice hrim hrim hna hi Kawlrammi caah cun um rih seh Chin ralzaam hna bomh chanh ding caah Malay cozah hi ngol loin a au hnawh tu an si.

John Yettaw cu SPDC nih Suu Kyi inn luh ruang ah kum 7 decree an chiah nain decree an chiah in ni 7 hlan ah US nih ava chuah khawh ko nain Suu Kyi tu cu a innchung ah va khumh than asi ko. Kawlram kong hi vuleicung ah a biatak tak mi ram an um lo hih. Cucaah kan ram athlen nak ding ah ngol loin thlacam aherh bantuk in kan ram le kan miphun caah cun kanmah hi riantuan tu taktak si kan hau. Cucaah pakhat le pakhat i doh i al caan asi ti lo i pakhat le pakhat tu kha i kawl i bomhchanh caan asi cang.

Catialtu,

Victor Khen Sang

Chin Refugee Centre
Kuala Lumpur
Malaysia

Thawngpang Tlawmte

Thawngpang tlawmpal:: Thaizing August16 ni hi kan khua Chicago ah US nih ral tuknak hriamnam a ngeih pawl mipi nih hmuh le zoh ding ah Thetseh rawn le Van lai ah an piah tthan cang lai.Kum khat Voi khat hi US cozah nih an hriamnam piahnak hi Kum khat Voi Khat a tiah lengmang mi a si.NI kum kha an piaknak hmun ah ka va kal ve i minung a ting ting nih zoh a si an VanLawng an Tinbaw An Meithal tbk hna zoh dawh ngai le zoh nuam bak an si.Thaizing hi an piahnak hmun ah cun kan va kal kho tthan te hnga maw a fiang rih lo.A hmun hi kan umnak in minutes 15 hrawng kal a si a naih te tuni zong hi an piah len cang nain Thaizing hi cu tling tein an piah dih lai.(VBL}

Thawngpang Dang2:: 29July-12Aug, '09- Thantlang Mautaam Relief Program (MRP) rian`uannak in 2008 kum ah Mautaam a tuarmi khua 12 caah facang tun 500 a bawmh hna ti thawng kan theih. Hi bawmhnak cu ramleng laimi krihfabu nih MRP sin ah a pekmi a si tiah MRP an chung`uan nih a chim. A pehrihmi cu- kan nih MRP nih hin cuhlan ah mibawmh khawh ding le bawmhnak a hmu ding ah kan i ruat lo.Laimi(a bikin Thantlang peng) nih kan tuarmi mautaam kongtu hi hlat in vanraang toi ah thawngthanh lawng kan rak i ruah khawh. A sinain Pathian nih kan rian`uannak ah thlua a kan chuah i tuni tiang mibawm kho ah kan dir tiah a chim `han. Tu ni tiang ah a khua cun khua 42 tluk kan bawmh cang hna tiah a chim. Tutan an bawmhmi hna khua cu- Aibuk tun 12, Arcirh 25, Hmunthar 15, Saikah 50, Salen 60, Banawhtlang 22, Hriphi A&B 100, Zephai A&B 100, Vawngtu 60, Hlamphei 50 le Thantlang khuachung ah Khuate lei sianginn a kaimi lak ah a harmi hna tun 6 tiin an bawmh hna ti thawng kan theih.(Ref:; Maivan Cazual)

KALAY UNIVERSITY IN LAI SIANGNGAKCHIA MINUNG 45 NIH MASTER AN HMUH CANG:

Kalay University chung in2009-10 cacawn kum ah Honours le Qualification a hmumi minung 45 an si cang tiah Lai Cazual N0.9Vol.39 ah an `ial. Conglomhnak roca zong kan pek hna tiah Kalay Lai Siangngakchia hruaitu nih a chim. Kalay ah sianginn a kaimi kan tam bantuk in nun ning a phunphun in a nungmi tampi kan um. Chimh cawnpiak haumi tampi kan um bantuk in thazaang pek a herhmi le forhfial a herhmi zong tampi kan um ve. Kalaymyo laimi kan pa le le Laitlang kan nu le kan pa nih a chiatnak rumro in nan kan hmuhmi hi cu lung a faak ngai tiah a chim.Tulio ah Lai Sianghleirun a kaimi chung in Ram le Miphun caah ti in zaanghlei a cawimi nan fa le kan sining ah hin thazaang peknak le forhfialnak hna kan pe ve hme u.... tiah hruaitu hna nih Maivan Cazual sin ah thawng an kan thanh. Lai Siangngakchia hi hmailei ah ramhruaitu kan si te lai ding hi tu ni ah cun kan lung a fiang cang ti zong ah an chim..(Ref:; Maivan Cazual)

TULUK RAM AH LI AI HNIN_INN 30,000 ARAWK:
Tuluk ram nitlak chaklei Union khua ah July 9 ah li fak taktak in ai hnin i inn 30,000 leng a rawk. Hi inn a rawkmi viale chung hin in 10,000 cu lak awk a um lo. 2008 may 12 lio zongah Tuluk ram Sichoen khua ah a rak i hnin i minung 87,000 an thi i minung 375,000 hma an pu. Cu leng ah umnak ngei lo nuai 50 hrawng an si..(Ref:; Maivan Cazual)

Major Solomon Le Thuro Biaruah

Thuro: Mi tampi nih na min kan theih lengmang nain na rian set hi kan fian ciah deuh lomi a lo. Nangmah kong siseh na rian kong siseh hngalh kan duh ngai ko?
Major Solomon: Chin National Army (CNA) ah Vice Chief of Staff rian ka tlai i atu lio te ah Chief of Staff (acting) in ka um. Ka min cu Solomon Thangding asi. Ka pa cu Captain Mang Hei asi i ka nu cu Pi Ngun Fam asi. Unau Pa (6) lak ah a pa (4) nak ka si. Ka pule hi Hriphi khua chuak an si i kei tu cu ka pa hi kawl ralkap arak si caah kawl ah an ka hrin. 1978 in Halkha ah ka tthang i 1988 ram buai lio ah Chin National Front (CNF) ah ka rak lut. Ka nupi hi Mara peng Sabawngte khua Pi Michho (Tluangzathang nu) asi i fapa pakhat le fanu pakhat te kan ngeih hna.

Thuro: CNA le CNF aa dannak zong hi a fianglomi kan tam ko rua, na kan fianh khawh ahcun kan ilawm ko hnga?
Major Solomon: CNF le CNA hi mi cheukhat nih aa dannak an kan hal tawn ve. A tawinak in von chim ahcun CNF cu dohthlennak a tuahmi patti pakhat asi i CNA cu CNF a policy a tlamtlin khawhnak caah a ttuantu asi. CNF cu patti asi caah CNF nih aa timhmi a pomtu le a duhtu ram chung ram leng um Chin miphun le mi dang aho paoh luh khawh asi. CNA cu ralkap asi caah ralkap training lak a herh i Special in hmun dang dang ah rian pekmi hna dah ti lo cu uniform he hriamtlaih in ram tang ah um a herh. Theih a herh ngaimi cu CNF vialte hi CNA an si lo i CNA vialte zong CNF an si lo. CNA zong nih patti luh a duh ahcun a sawk ve a herh.

Thuro: CNA kong hi peh rih ko usilaw, zeitindah rian nan ikhinh ning le nan itthen ning asi. Kawl ralkap phun in maw Phu nan itthen asiloah phun dang in dah?
Major Solomon: Chief of Staff tel in ralkap bawi (Military Officers) vialte hi CNF Central Committee nih reng (rank) le rian a khinh hna i Sen ngei cin le ralkap hna hi War Office nih rank le rian pek an si. A phu kan itthennak le kan ihruainak tu cu Kachin Independence Army (KIA) le British Army style cherhchan in kan mah miphun le ralkap he aa tlak ning nih kan thenmi asi.

Thuro: Ralkap reng (Rank) min pawl hi tah Kawl holh maw nan hman ve ko asilo ah Chin holh dah nan hman?
Major Solomon: CNF nih officially tein hman ding an timi holh hi Mirang (English) le Kawl (Burmese) hi asi caah Mirang le Chin holh in kan ttialmi ca pawl ah mirang rank auh ning hi kan hman i Kawl ca i kan ttialmi ca pawl ah Kawl rank auh ning hi kan hman. CNA ralkap chung kan i-auhnak ahcun mirang rank auh ning hi kan hman ko. Chin holh kan hmanmi kan timi hi patti ihruainak phunghram nih Chin holh pawl hi mah le umnak hmunhma hoih in a herh ning in hman khawh asi a ti caah cu bantuk caan i kan hman tikah kan rank hi mirang rank auh ning in kan hman ka ti duhnak asi. Chin holh zongin min rak ser bal asi i cucu a tanglei bang hin asi;

Chin Mirang Kawl

Tongmangham Colonel Bohmugyi

Tongmangbawi Lieutenant Colonel 2 nd Bohmukyi

Tongmangno Major Bohmu

Bawiham Captain Bokyi

Bawi Lieutenant Bo

Bawino 2 nd Lieutenant 2 nd Bo

Runbawi Sergeant Major 2 Ayakhanbo

Runbawino Sergeant Major 1 2 nd ayakhanbo
Runham Sergeant Tat kyatkyi

Run Corporal Tat kyat

Runno Lance Corporal 2 nd Tatkyat

Thuro: CNA i an rian bik le Ralkap hna i nifatin nawn in an tuah bikmi?
Major Solomon: CNA hi War Office (WO) nih fialmi paohpaoh kha nifatin an ttuan ko. Ralkap cu hriam a tlaimi kan si i ral he aa naih tein kan um caah Suimilam 24 chung rian kan ngei ti asi ko. Atu lio te kan ikhinhmi rian cu People Power 21 (PP 21) kan ti i ram chung ah Operation tuah le Law and order a um khawhnak ding caah izuam kha asi.

Thuro: Rallei thiamnak hi tah nanmah tein maw nan ichimh asiloah midang sin ah dah nan cawn?
Major Solomon: CNA kan thokka ah Kachin KIA sin ah ralthiamnak hi kan cawn i kan ram kan phanh tik ahcun kanmah tein kan ichim. Nihin tiang ah Basic military training hi avoi 17 tiang kan tuah cang. Cun adang tlangcungmi hriamtlai pawl sin zong ah rallei thiamnak Cipher, Mine, Officer training tbk - kan cawn ve.

Thuro: Miphun dang ralkap hna he rianttuan ttinak le pehtlaihnak nan ngei maw?
Major Solomon: Kan ngei. Tahchunhnak ah tlangcungmi hriamtlai cheukhat pawl he Military alliance kan ngei. Cu alliance pawl cu Pa (7) kan si. Cun adang kawl hriamtlai bu asimi 88 chuak ABSDF pawl he zong kan ttuan tti.

Thuro: Atu lio ah CNA caah zeidah a biapi bik, a herh bik?
Major Solomon: Hriamnam ttha le Mipi thazaang kan herh bik.

Thuro: Malaysia ah voi 2 an tlawng cang tiah thawng kan theih. Miphun rian kong ah Malay ummi kan miphun hoi hna na hmuh hna ning na kan chim kho hngamaw?
Major Solomon: Miphun rian timi hi Malay ummi kan miphun a tamdeuh nih an theih lo ka ti ahcun ka palh sual hnga maw? Asinain kan mipi he biatak tein biaruahnak kan ngeih tikah miphun dawtnak, ram dawtnak le miphun rian ah ttuan duhnak lungthin tampi an ngei hrimhrim timi ka hmuh ko. Nihin kan Chin miphun mifim, mithiam le dohthlennak a khelmi kan upale nih fak deuh in hma an lak ahcun Malay kan Chin mipi nih ram le miphun caah ttuan duhnak le ipek duhnak an ngei chinchin lai tiah ka zumh ko.

Thuro: Zei nih dah miphun dawtnak hi an ngeihter? Midang nih tah zeitindah miphun dawtnak lungput hi kan ngeih khawh deuh lai?
Major Solomon: A tawinak in ka chim ahcun kei hi Kawl ah a tthangmi ka si i kawl pawl nih Chin paoh tiin ka miphun sinak an kan serhsat piakmi hrimhrim ka thinlung ah a caam peng. Chin pawl hi zeihmanh an si lo tiin a niam deuh in an kan hmuhmi le an kan zohtemhmi hrimhrim ka celh lo. Chin ram chung khuate cu tam ngai ka phan cang i Kawl ralkap nih an serhsat hna ning le kan sifak kan retheimi, Ram leng kaphak nak chun te ih kan miphun mikut tang ah an temhinmi, an sifak an retheih ning, thinphang thlalau in an um ning, mihmai an khah lo ning ka hmuh tik hrimhrim ahhin ka lung a fak khun i miphun zaangfahnak le ram dawtnak hi a ka ngeihter chinchin.

Kan miphun hi zahpi lo ding le miphun pakhat kan si i hawi tuahmi kan tuah khawh ko timi miphun ngan lungput hi ngei cio usilaw ti hi ka duh. Abik in kawl miphun pawl tuahmi cu kan tuah khawh dih ve ti hi thei hna usih.

Thuro: Ram chung Ram leng Chin miphun na kan cah duhmi?
Major Solomon: Miphun dang hmai ah isi hna hlah usih. Zei rian kan ttuan paoh ah kan Chin ram caah timi hi kemh chih hna usilaw, Peng le tlang timi thleidannak lungput hi ngei hna hlah usih. Nihin CNF nih dohthlennak rian a kalpi cuahmahmi hi a tlam a tlin khawh nakhnga Chin lungput in ittanpi cio hna usilaw kan itinhmi cu kan hmuh hrimhrim lai.

Thuro: Kan ilawm hringhran.
Major Solomon: Ka lawm.

klcc

Sears Towers

An sak lio mi Buri Dubai

SWFE

Vawleicung Inn Sangbik Pawl

Atulio vawleicung inn lakah limciami ah a sangbikmi inn cu
Taiwan ram Xingnyi District i a ummi ‘Taipei 101’ timi inn a si.
UAE ram i an sak liomi ‘Burj Dubai’ timi inn nih a lonh nain an lim
deuh rih lo caah atu lio i inn sangbik cazin i a cungbik ah a ummi cu
Taipei 101 hi a si rih.Taipei 101 cu 1999 in sak an thok i 2004 ah an lim. Taiwan rammi Architect thiamsang, US ram Princeton University in Master a dihmi C. Y.Lee le a hawile nih a muisam cu an suai.2004 ah Emporis Skyscraper Award timi architect thiamhngalhnak he pehtlai in thang`hatnak laksawng Taipei 101 cu an pek. Discovery Channel nih 2005 ah Seven Wonders of Engineering’ le 2006 ah Newsweek nih Seven New Wonders of The World ah a thim. Taiwan miphun hna nih lunglioah American Idol hi a sungsai ngai i amah um lo hnuah zei a lawh lai,chim awk a `ha rih lo. Ngiathlaitu ding cu Simon Cowell, Kara DioGuardi,Randy Jackson le laak tharmi pahnih he panga ansi cang lai. Fox nih ahlankan tein Paula Abdul hi `uanman zong chap in an nawl nain lungtlinnak an hmuh khawh lo caah kum riat chung a `uannak hmun a chuahtaak hia si. Abdul nih a chuahtaak hna caah thapetu mipi lei zong an ngaih a chia
ngai. –AP

Kawl ralkap vialte nih MA meithal an i tleih dih lai

Kawl ralkap 400,000 cu MA1, MA2, MA3 siloah MA4 timi meithal thar an i tleih dih deng cang ti a si. MA meithal hi 2002 thawkin Kawl ralkap nih a chuah a rak thawk. Israel hriamnam tuahnak zung pawl bawmhnak thawngin Kawl ralkap cozah nih MA meithal a chuah ti a si. Cubantuk meithal a hmannak bik cu Karen National Union ralkap cihmihnak ding ca bikah a si ti a si. Kawl ralkap nih a tukmi ral hi tlangcung deuh lawngte ah a si caah G3 nakin MA hman a duh deuh. A ruang cu MA meithal hi G-3 tluk in a pin lo nain a zang (cawi a fawi) caah a si. Kawl ralkap hi mi sawhsawh thahnak tuah, nu tleihhremnak tuah le kumtlinglo ralkap luhter chih tbk ah a min a chia taktak mi a si. Nitlaklei ram hna nih Kawl ralkap sinah raltuknak hriamnam an zuar lo nain Israel, Russia, Ukraine le Tuluk ram hna nih Kawl ralkap sinah raltuknak hriamnam an zuar. Kawlam 2007, September thla sandapiah lioah ralkap pa nih Japan pa thi lakin a kah lioah a hmanmi methal G-3 rifle kha Germany ram chuah a si caah Germany nih Kawl ralkap sinah raltuknak hriamnam a zuar ve tiin lunghrinnak a um. Nai thawngpang chuahmi ah Kawl ralkap nih North Korea sinin nuclear tuahnak thilri a cawk ti a si. (Ref: Irrawaddy)

Goh Chok Tong nih Daw Aung San Suu Kyi cu Kawlram buaibainak a chuahpi tu a si a ti

Singapore Prime Minister hlun le tulio Senior Minister Goh Chok Tong nih Daw Aung San Suu Kyi hi ralkap ukmi Kawlram buaibainak a teng pakhat a si tiin a ti. Nitlaklei ram hna nihcun Kawlram buaibainak a phisin khotu dingah Daw Aung San Suu Kyi khi an ruah nain amah hi buaibainak a teng pakhat a si, ziahtiah cun a zumhnak ah amah khi acozah ah a ruah ti zong in Goh Chok Tong nih a chim. Daw Aung San Suu Kyi le a party (NLD) nih 2010 ithimnak ah telding in khua a khan awk a si. Daw Aung San Suu Kyi nih 1990 ithimnak ah a party nih a teinak cungah dir peng ding a si lo. Kum 19 a si cangmi ithimnak teinak cu tuanbia a si cang, Daw Aung San Suu Kyi nih amah le amah buaibainak phisin khotu dingah a fiang a si ahcun tlawmpal thumh deuhnak a tuah ve ding a si. Tahchunnak ah sipuazi phihlonak lei kam in a dir awk a si. Kawl ralkap cozah zong nih 2010 ithimnak ah dinfelnak, zalonak le phunglam ning tein a tuah a hau, cu ithimnak ah cun party pawl an itel hrimhrim a herh, Daw Aung San Suu Kyi hrim hi ithimnak ah telnak nawl Kawl ralkap nih a pek hrim a hau tiin a chim. Kawlram khi tu hnu kum (10) ahcun tu ni Thailand bantuk in si khawhnak thazang a ngei tiin Goh Chok Tong nih a ti. Nain CRPP Secretary Aye Thar Aung nih Goh Chok Tong chimmi cungah a lungtling lo, ziah tiahcun 1988 lio tein Kawl ralkap bawi hna he ram le mipi thatnak caah remhchunnak relti le khuakhan tinak ka tuah khawh ko tiin Aung San Suu Kyi nih a rak ti cang. Cun Kawlram buaibainak phisinnak ah ralkap bu hi a herh tiin ka zumh ti zongin Daw Aung San Suu Kyi nih a rak chim bal tiin Aye Thar Aung nih a ti. Cun kiangkam ram hna nih Kawlram buaibainak phisinnak ding caah an itel hi lawmhpi tuk an si. Khatlei ah Kawlram buaibainak a hrampi tha deuh in an fian khawhnak ding caah cawn an i zuam a hau tiin Aye Thar Aung nih a ti. (Ref: Irrawaddy)

Malaysia biaceihnak zung nih Kawlram mi (6) hrithlai dingin bia a khiah

Kawlram mi minung (6) cu Malaysia pa pakhat an thah ruangah hrithlai thahnak in dantatnak pek dingin Malaysia biaceihnak zung nih bia a khiah. Kawlram mi minung (6) nih vainam pakhat le screwdriver pakhat hmang in June 26, 2005 ah Sadib Husin (kum21) an thahmi cungah an sualnak Kuala Lumpur biaceihnak zung nih a hmuh tiah Sihne AS Dhaliwal nih a ti. Kawlram minung (6) hna nihcun kan sual lo tiin zangfahnak an nawl nain an thahmi upa nih mah Kawlram mi minung (6) nih Sadib Husin (kum21) an thuat lio ka hmuh tiah biaceihnak zung ah a chim. Hrithlainak in thahding timi Kawlram mi minung (6) hna nih hin thahnak ing lo dingin biaceihnak zung ah zangfahnak an nawl lai tiah Kawlram mi minung lei kamin Sihne taunt AS Dhaliwal nih a ti. Malaysia phunglam (upadi) ah mithahnak tuah, ritsiithalo zuarnak tuah siloah hriamnam hmangin sualnak tuah ahcun thahnak in dantatnak pek a si. (Ref: Irrawaddy)

Daw Suu innhmun cheu zuar

Daw Suu innhmun cheu zuar Daw Aung San Suu Kyi nih a umnak innhmun a chumcheu an zuar ti a theih caah a shihni pawl kha a herhning in tlangtlak a kan fial tiah U Nyan Win nih a chim. Zeitindah kan pehzulh lai timi kan ceih lio lawng a si biacu a fiang rih lo a ti. Daw Aung San Suu Kyi a umnak University Avenue Rd, no (40A, 41, 42, 42A, 44B, 44C le 64C) timi hmun chungin Pe (100*70) a kaumi hmun cu kan cawk cang i zarhkhat chungah kankuat khawh a si tiah cawngia mi ca pakhat July 24 chuak Mirror Tadinca ah a tialmi kong he pehtlai in a chimmi a si. An cawngia ah cun a cawtu min a tel lo. A zuartu pa cu Daw Suu a tapa (cousin) U Khin Mg Aye a si i cuka hmun ah a rakum bal mi a si. U Nyan Win nih cun, “Daw Suu thonginn chung a umlio i a hmun rak zuar piak cu a dikmithil a si lo, a ngaingai ah cun zarhkhat chungah kanhkuat ding ee zei ee an timi zong hi phunglam zulh zong a si ve lo. Daw Suu thong atlak chung cu a hawi le pahnih nih a inn cu an zoh piak ko cu ta” a ti. A tubantuk Daw Suu tazacuai a ton lio i a innhmun chumcheu an zuarpiak mi hi cu Kawlram Acozah sersatnak a si ko lai. Daw Aung San Suu Kyi cu donghnak biaceih ding July 31, 09 ah a si ko nain biaceih bawi nih August 11, 09 ah a thial than. (Ref: NEJ, RFA)

SFNA Meeting Lio

US President Obama le Philippine President Arroyo an i tong


30/7/2009 ni ah US le President Obama le Philippine President Arroyo cu White House ah an i tong. Philippine ram hi American nih 20th century chungah a rak uk balmi ram a si. Philippine ram cungah kan i lawm tuk hrinhran. Abik in kan i lawmnak cu Philippine ram nih Asia ram kongkau ah tan a laknak, Kawlram nuhrin covo (Human Rights) buarnak cungah a chimrelnak, cun North Korea nuclear buaibainak kongkau ah zanghlei a cawinak cung zongah a si tiin President Obama nih Phillipine President Arroyo he an i ton lioah a chim. Ralhrang hna nih 11 September, 2001 ah New York le Washington an rak tongh hnuah US acozah nih Dollar tamlak Phillipine acozah a rak bawmh. US bawmhnak nih Mindanao, South Philippines i daihnak kongkau kan riantuannak ah tampi tlam a tlin ter, cun ralhrang kan donak zongah teinak a kan hmuhter tiin Philippine President Arroyo nih a chim. Tuni tiangah US ralkap a zaza in South Philippine ram ah ralhrang dotinak kongkau ah an um rih ko. (Ref: VOA)

Dawt Hlei Hniang le Perhkalh itonnak

Fianternak!
Hniang Hniang bialehnak hi a mah chimmi biafang ciah si loin ,biahnu le biahmai in ka thlenmi a um pah. Zeicadah tiah, bia ka halmi cungah a ruahnak le a hmuhnak a lungput kha biapi deuh in ka chiah caah a si. Zoh a huammi caah Hniang Hniang he hman kan i thlakmi ka rak thil chih

Perhte
Perhkalh
Europe na rat khawhnak a ruang hi zeiruang bikah dah a si?
Hniang Hniang
CHRO upa nih an ka sawm ve caah ka rat khawhnak hi a si.
Perhkalh
Norway ram hi na rak theihning le na hmuhning ah zeidah a lawh?
Hniang Hniang
A minung nunning cu ka rak ruah bantuk te a si ko. An ram fing le tlang tu cu Hakha rum a si ko ti ninglaw a hman bik ko rua lai. Hakha khi rum ve sehlaw Norway bantuk a si ve ko hnga ka ti.
Perhkalh
Laitlang ah na riantuanmi set zeidah a si? Bible Sianginn hna a kai an ti bantuk?
Hniang Hniang
Bible Sianginn ka kai ko. B.Th ka dih cang. Ka riantuanmi cu hlasak hi a si ko.
Perhkalh
Kanmah hna chan lio ahcun hlasak thiam pawl hi sak thlorh in an rak sa tawn. Atu hi sak thlorh in maw nan sak thiamthiam ko rih?
Hniang Hniang
Sak thlorh in cun kan sa ti lo. Hlasak phun cu a tampi ve i, biaknak lei ti bantuk le mithi philhlonak ti bantuk cu man loin kan sakpiak ve hna nain, puai bantuk le ramdang in VCD le DVD an chuah i sakter phun ahcun rate kan ngei ve. Hla hmanh hi a phuahtu sinah a cawk in kan cawk ve cang.
Perhkalh
A si ngai tak tung. Nan thangcho ngai cang ti khawh nan si ko cang cu ta, hla hna nan i cawk i nan i zorh khawh cangmi cu. Hla nan i cawkah fungkhat zeizat hrawng dah nan i pek?
Hniang Hniang
Naite i keimah ka chuahmi, Iron Cross nih an ka tumhmi kha Herh Lian hla ka cawkmi an tam. Fungkhat ah 80000 ka pek i, hla fungkhat ah tingkhat kan i pe tiahcun a hman ko lai. Kan thangcho ngai cang ti khawh a si ko.
Perhkalh
Hla nan sak tikah fungkhat zeizat dah nan laak timi na ka chim lawlaw kho hnga maw?
Hniang Hniang
Tinghnih.
Perhkalh
Tukar hrawng hla nan sakmi hi Herh Lian hla a tam ngai. Herh Lian hlaphuahmi hi copy maw a tam deuh, a mah aw te dah?
Hniang Hniang
A mah awte bak a si ko. Herh Lian hi hlaphuah ning cang a mah tein aa ngeih ve i, a mah awte bakin a phuah tikah hlaphuah aa harh ngaingai tawn ve. Hlasa tu nih hla aw kan duh ngaimi a um i, kan phuahter ahcun copy zong a phuah ve thiamthiam. Biafang hman zia a thiam i, hlasa tu nih kan uar ngai.
Perhkalh
Biatak tein Laihla VCD le DVD a chuah hi naite taktak ah a si ko i, rock te hna, rape te hna pope te hna hi Laihla ah kan sak ve awk a si ko na ti maw, atu cu kan no tuk rih na ti dah?
Hniang Hniang
Hla hi miphun pakhat a niam le a sang tahnak pedan a si. Cucaah Laimi nih zei hla poah kan sak awk a si. Hlan hla hna cu nanmah thirual pawl lawng nih pei nan uar ko cang cu. Laimi hi zeipoah kan tuah khawh ve ko dahkaw.
Perhkalh
Hlan hla kha a biafang a thuk i sullam a ngei ngai nain, tuchan hla cu chimmi biafang a tam i a parpavuan tuk tiah mi nih an ceih ngai tawn. Zeitindah na ruah?
Hniang Hniang
Hihi Laitlang zongah an ceih ngaimi a si ve. A poinak cu hlan hla biafang kha tuchan mino nih a sullam kan thei ti lo. Bianaah, "tintling cungah merem" timi nakin "tintling cungah zan ih"asiloah, "tintling cungah ih ser" tiah kan lung a fiang deuh cang. Keicu hlan hla biafang hi ka khansa thiam ngai ko. Hla ka sak ah a biafang sullam an ka hal tawn i, ka chimh tawn theo hna. Asinain, a sak awk hla an um ti lo tiawk tluk a si cang.
Perhkalh
Cuti i hlan hla biafang nan thei kho ti lo i, chimmi biafang lawngin hla nan sak konah, Lai holh biafang thuk an tlau dih cang ko lai lo maw?
Hniang Hniang
Chimmi biafang in phuahmi hla zong hi a biafang thuanh thiam ahcun mi thinlung a lak ngai ve ko. Bianaah, Herh Lian phuahmi "Mittial dawhte" timi hna hi biafang puanlang ngai a si ko nain, thinlung ah thukpi in a pil kho ko. Biathuk in phuahmi hla cu a phuahtu hen pei an um ti lo cu.
Perhkalh
Nangmah tein tingtang na tum i hla na sak ah ttah na hmang maw?
Hniang Hniang
Hlasak ah ttah ka hmang lo.Hla ngaih ah ttah ka hmang. Ka ttah tuk ahhin khoimaw caan ahcun hna a hnok ka ti i, hla ngaih lo hna in ka um tawn.
Perhkalh
Cutluk lawmmam in hla ngaih ah na khansa mi cu a hla bia ah maw, a hla aw ah maw, asiloah, nangmah pumpak nih na rak tawn cangmi thil sining ah dah a si bik?
Hniang Hniang
"Anuh pinngia" minung ka si caah a si ko.
Perhkalh
Hla na sak tikah a hlabia ah maw na thinlung a um, nangmah na ton bal cangmi thil sining ah dah a um?
Hniang Hniang
Kawlholh in "khansa" an timi kha na chim duhmi a si rua. Hla phuahtu nih a phuah chan a ka fianh ahcun a biafang "khansa" in ka sak i, a biafang le a aw "khansa" in ka sak can zong a um ve.
Perhkalh
Malaysia nan Concert VCD kha ka zoh ve lengmang i, Cung Lian Thawng he Malay hla nan sakmi kha ka uar ngaingai. Tutan zong Norway hla fungkhat tal nan sa ve lai lo maw?
Hniang Hniang
Mah khakha a ti i a ni hmasa(Perhte) . Kan hawi nu pakhat nih atulio Malay ah a laar ngaimi a si a ti i, a hla a kan pek. Thawngbawi(Cung Lian Thawng) nih a bia let sehlaw Bil Sung nih keimah ka sa lai a timi a si. Caan kan ngei lo tuk i a let manh ti lo.A hla aw kha kan duh tuk fawn ttung i, a Malay hla lawlaw in sa ko usih kan ti. A poinak cu Norway ah cu bantuk a kan timi an um lo ee. A kan titu um hna sehlaw kan sak ve ko hnga( A mirh pah nawn i, nanmah santlaih lo bia timi mithmai a pu....Perhte) .
Perhkalh
Kawlram hlaphuah thiam le hlasak thiam "Htoo In Tein" he Kawlhla chuah an i tim nain, Htoo In Tein nih a thih tak caah Kawlhla aa chuah kho ti lo tiin kan theih.
Hniang Hniang
A si ko.
Perhkalh
Nan hla pawl cu ta midang nih an sak maw? Cuticun maw a um ko?
Hniang Hniang
Midang nih an sak lo. Khoimaw caanah keimah nih ka sak pah tawn.
Perhkalh
Hniang Hniang cu Kawl hlasak zuamnak ah pakhatnak a rak hmuh bal tiin kan theih. Atu ah Laihla lawngah kan in theih i, Kawlhla ah na min kan in theih ve lomi hi mipi(na minung) kan in siaherh ngai tung? Zeitindah na ruah?
Hniang Hniang
Laihla ka sakmi te ahhin nan lung ka tlinpi ko uh tiah kan nawl hna. Zeithil paoh hi Pathian khuakhan a si ko. Laihla te hi manh lo ngaingai in ka sa ve. Kawlhla va sak ve dingah caan tampi pek a hau i, ka sining le ka dirhmun nih a tlinh lo ngaingai. A ka hringtu kapa nih Lai
hla ka sak hi a ka duhpi bik fawn.
Perhkalh
Atu cu bia dangpi kan hal tuah lai. Laimi tampi cu Norway kan rak phak cangka in Laitlang muidawh bik hna nupi dingah kan rak cah tawn i, a nu hrimhrim zong nan rak i thawh tawn ve komi hi zeitindah na ruah?
Hniang Hniang
Pumpak kong bantuk a lo nain na ka hal caah keimah pumpak hmuh ningin ka chim lai. Nu le va timi cu thih hlan lo a um tti dingmi kan si. Minung hi muidawh paoh an fim hlei lo i,mui dawh lo paoh kan hrut hlei ve lo. Kan nupi ding caah kanmah sining zong zoh lo, kan nupi ding sining zong hngalh fawn loin, kan umnak ram cherhchan sawhsawh lawngin muidawh aa tinhmi pa cu zeibantuk pa timi theih khawh an si ko. Cun, thinlung zong theih lo,muisam zong hmuh bal loin, Norway ramah a ummi ti sawhsawh menin a rak i thawhmi nu zong cu zeibantuk nu timi theih khawh an si ve ko, tiin ka ruah.
Perhkalh
Pakhat pa nih Laitlang ah nupi a rak cah i, anpa(a pasal ding pa) tel loin Pastor te nih leh an thah theo timi hi kan rak theih lengmang. Hihi Laimi Khrihfa kan sinak mit in zeitindah na hmuh?
Hniang Hniang
Hi kong hi kan let thiam lai lo nain keimah zong ka ruat ngai tawn ve. Bible Sianginn kan dih lai kumah Rev. James Sang Awi(tleicia) kan Sianginn ah a ra. Sianginn nan dih cang lai i, Pastor a ttuan ding nan um len te lai. Nihin Laimi kan piahtana cu a ti i, atu na ka halmi kong hi a chim. Asinain, zeitin nan tuah lai timi a kan chim hlei lo. Ka uar ngaimi pakhat
cu Rangoon LBC ah atu bantuk hi a rak um bal. Rev. Sang Awr nih, " An pa a um lo caah leh kan thah kho hna lai lo. Kan bawmh khawhmi hna cu, kaphnih nu le pa lungtlinnak in nungak nu hi a tlangval pa nu le pa sinah kan chanhpiak(ap) khawh hna" a ti hna. Cucu ka lung a tling ngaingai.
Perhkalh
Nu nih miphun dang vat hi zeitindah na ruah? A siawk a si ko na ti maw? Norway kan fale hi miphun dang pa an vat len ko cang ttung lai?
Hniang Hniang
A siawk a si lo. Khuazei miphun an ti dek, an i tonka kuttlaih canah an cil an chak timi hi ka rak theih bal. Cilchak cu Laimi caah zomhtaih le thlanglamh a si. Cu bantuk nunphung aa khat lomi, inn chungkhar sining zong aa lo lomi he inn chungkhar kan ser tti lai timi cu chungkhar tling taktak ser khawh a si bal hnga maw? Cucaah hihi cu ahopaoh kan i ralrin ah a tha. Minung cu tlamtlinh a um lai lo caah a zuam hrimhhrim zongin kan i zuam a hau. Keimah hrimhrim zong kaa zuam ve lai ka ti ko.
Perhkalh
Denmark Laimi an siah, Norway Laimi kan siah, kan biachim kan holhrel, kan mit au kan hoihher le kan tlon kan lenning ah na sia a rem deuh lomi pakhat in kan chim tuah.
Hniang Hniang
Nan mino pawl an i hruk aih ning hi ka sia a rem lo ngaingai. Kei hi hlasak ka si tikah ka thilhruk a hot ngaingai caan a um ve tawn. Asinain, kan lung a fian awk ngaingai ka duhmi cu ka thilhruk a hot caan hi Stage cungah a si, timi hi a si. Roma na phan ah Roma nun in nung timi mifim bia hi, hi bantuk hruk le aih sawhsawh hi an si rua lo. Laimi miphun pakhat kan sinak kan nunphung le kan thilthuam hna hi zarhpi ni le puai phun lawnglawng ah langh ter khawh a si cang. Cucaah hruk le aih zong hi miphun pakhat kan sining a langhter tu ngaingai a si ve.
Perhkalh
Atu hi ka bia a sau ngaingai cang. Hmailei ah hla lawng hi maw na sak peng ko rih lai? Hla pinah tinhmi dang na ngei ti maw?
Hniang Hniang
Music Sianginn kai kaa tim. Kawlram ah music Sianginn a um lo. Kai khawhnak lam a um ahcun ka kai te ko lai.
Perhkalh
Atu hi kum zeizat dah na si cang cu?
Hniang Hniang
Kum 27
Perhkalh
Hniang Hniang hi tlangval a ngei cang a timi an um. A ngei rih lo a timi an um fawn. Hi kong ah.....?
Hniang Hniang
(Ka bia a dih hlanah....Perhte) Hi kong hi cu ka ngaithiam rih ko. A can a phan tikah vawleicung theih in ka chim te ko lai.
Perhte
Caan na ka pek i kaa lawm tuk hringhran. Timh hna nan duh ko cang rua.
Hniang Hniang
Kei zong kaa lawm tuk ve. Ruah lo le ruah lo zong na ka ruahter dih.

Perhte!(Ref:::: Laiforum)

Hnem Te Tthitumnak An Tuah

India Delhi a ummi Hnem Te cu a luan ciami zarh hnih July 11 ah Thitumnak Puai an tuah i mah lio hmanthlak pawl tlampal in ka rak in kuat chin hna.HIKA ah zohkhawh a si.

Hnem Te nan pa cu a za ngai ko khah a thinlung bel zeidah a lawh lai cu thei rih hlah na poh thiam ngai kan ti lai cu.Pathian nih nan khuasak tintuknak ah thluachuah in pe hna seh.A tung bel nangmah nih na lawnh ko lo maw keimah he thikhat kan si lai cu