Tuluk Internet Dawr Hngak Laimi Tektu An Tlaih Cang Hna

KUALA LUMPUR: Laimi misual minung 4 nih Imbi Taxi stand pawng Internet Game dawr ah September 21, zinglei sml 5:00 am hrawngah hriamnam he a rak luh hnawhtu minung 4 chungah minung 3 cu CDT (Pudu) nih September 27 ah an tlaih khawh cang hna.Mah internet game dawr ah hriamnam he an luh lioah CCTV nih record a rak tuah hna caah tubantuk in an tlaih khawh hna hi a si.Hriamnam he Game dawr ah a lutmi minung 4 chungah an tlaih khawh cangmi hna minung 3 cu; Thangtlangpeng Congthia khuami Pu Chan Khar le Pi Ely hna i an fapa Pa Bawi Ram Uk Lian, kum 18, Hmawngtlang khuami Cung Kung le Mara khuami Pi Sui Vang hna i an fapa Van Lawm Sang, kum 20, Phaipha khuami Pu Ngun Ceu le Pi Far Sung an fapa Pa Kyawkyaw Lwin, kum 18 hna hi an tlaihmi hna cu an si. An tlaih khawh rih lomi hi Kya-inn khua ah a ummi Biak Lan fapa Kap Lian Cung, kum 20, a si i anih hi Ipoh ah rianṭuanmi a si caah an tlai kho rih lo, tiah thawng theih a si.An tlaih cangmi minung 3 chungah Pa Van Lawm Sang le Pa Kyawkyaw Lwin hi Malaysia ah kum 3 renglo a um cangmi an si i UNHCR a lut veve cangmi an si. Pa Bawi Ram Uk Lian hi Malaysia ah a phaknak kum 1 fai te a si. An pathum ning in CDAC zungah an hren lio hna a si. Mah Game dawr an luh hnawh hna lio ah dawr chungah internet a ṭhumi hi minung pakhat hmanh an um lo lio caan ah a si i minutes 5 tluk lawng dawr chungah an um hi a si.Game dawr a hngakmi nih cun, RM 480 le telefawn 1 a kan chuh, tiah an ti. Mah an tlaihmi hna 3 nih an chim ningah cun RM 330 le telefawn 1 hi kan chuhmi hna a si, tiah an chim.Hi thil a can ni ah internet dawr a ngeitu Tuluk bosspa nih CDAC chairman sin ah thawng a thanh colh i September 22 ah CCTV nih record a tuahmi ṭepphal cu a rak pek. A voikhat nak i a pekmi ṭepphal cu zoh khawh lo a si i September 24 ni ah a rak pek ṭhan. Cu ṭepphal zoh hnu lawngah Laimi chung kan si kong le neihniam ah a ummi an si kong theih a si. Minung an theih hna hnuah CDAC chairman nih ACR, CRC le CCF hruaitu hna a auh hna i biaruahnak a ngeih hna. Cu hnuah Pudu CDT bu sin ah CDAC nih thawng an hei thanh hna i, September 27 Cacawn nithum ni ah Pudu plaza pawng lakphakti dawr ah CDT nih an tlaih hna hi a si.Malaysia CDAC chairman Pu Lal Siam Mawi nih, " Minung 4 chungah 3 lawng tlaih an si. Anmah lak ah aa tel vemi Kya-inn ummi Kap Lian Cung hi Ipoh ah rianṭuanmi a si caah tlaih khawh a si rih lo. Hi kong he pehtlai in anmah Kya-inn khuami bomh kan hal hna i, a rauh hlan ah tlaih khawh ding in kan zuam lai," tiah a chim. Cun, Game dawr a hngakmi Laimi 2 hna zong biaruahnak kan ngeih hna i, an lung cu a fak ngaingai ko, nain upa nih khua nan khanmi cungah kan lung a tling ko tiah an ti kong zong a chim chap.An tlaihmi 3 chungah Pa Van Lawm Sang nih, " tubantuk thilsual hi kan voikhat tuahnak a si ko. Kanmah zong zu kan rit lungin tubantuk thilsual kan tuah ngamnak hi a si. Kan i ngaichih tuk," tiah Seihnam sin ah a chim. Pa Van Lawm Sang le Pa Kyawkyaw Lwin hi Malay ah kum 3 renglo a um cangmi an si i, Pa Van Lawm Sang hi Wire rian a ṭuanmi a si i, Pa Kyawkyaw Lwin hi Game dawr ah rian a ṭuanmi a si. "Mah zan hi zan khuadei te kan ke in kan vak hna. Imbi Penang dawr ah zu kan ding, mah ah cun tubantuk ruahnak kan ngeih hi a si. Inn ah kan ke in kan va ṭin ta i nam 2 kan va lak. Cu hnu ah kan rak kir ṭhan i tubantuk kan luh hnawh hna hi a si," tiah an tlaihmi hna 3 nih cun an chim. Phaisa 330 le telefawn 1 kan lak i telefawn cu Kawlpa sin ah RM 80 in kan zuar, tiah thil an tuahning kong cu an chim."Tubantuk thil hi kan miphun chungah kan ton bal lomi a si caah, khuakhan ding a har ngai. Nain a fakbikmi dantatnak cu kan innter ko hna lai," tiah CDAC chairman nih a chim. Kan miphun chungah hi thil lianngan hi kan phisin khawh ding a biapi ngai. Miphun dang le UNHCR, Malay palik nih an kan theih ahcun Laimi kan zate caah fahnak a tuar kho kan si caah, i ralrin ngai cu kan hau, tiah a chim chap.Hi thilsual a tuahtu hna kong he pehtlai in zei bantuk dantatnak dah an pek hna lai i zeitindah tuah an si lai timi cu ceih le khan a um rih lo. Zeitik ah an kong ceih ding an si te lai timi cu chim khawh a si rih lo. An lak ah pakhat an tlaih khawh rih lo ruangah zeiti tuah awk an ṭha rih lo i, an tlaih cangmi hna 3 cu Imbi CDAC zung ah thir cincik in hren an si rih ko.

Ref:: www.csomalay.org

Toi te in thawng kan thanhtthan hna.Nikum ah ka rak thanh cang bang khan a si thaizing kip Tuesday Oct4.2011 ni thawk in DV Greencard sawk tthan khawh a si cang i thlakhat lawng awn a si lai Novembar5.2011 ah an khar tthan te lai.A duhmi nan um i nan tloh sual lo nak ding ah kan tthanh hna bia.Hika ah rak zoh te uh.Browser IE 6.0 le 7.0 lawng in nan kau khawh lai.Khah a caan um lio te ah tuah khawh rak i zuam cio uh.Mah kong hi nan chung le tuahpiak a duhmi tlamtling in a tuah kho lo mi nan um sual ah cun kaa mang caan te ah bawmhkhawh kan zuam te hna lai.

DV kong a thei bal lo mi kan um sual lai caah DV Greencard in hin Vawlei cung ramkip minung tampi kum khat ah an rak phan kan nih Laimi zong DV program in a phanmi an um pah len cang.Refugee lawng si lo in DV program zong in US ah luh khawh a si.Mah hi Lai tlang lei or ka dang2 i nan chung le tuahpiak khawh rak zuam cio te hna uh.Mah DV hi hmuh ah cun US an phak bak ah an nih cu Green Card pek cawlh an si.DV sawknak kong hi tam deuh theih a duhmi nih nan duh cun hal khawh ka si tampi ka thei lo na in ka thei tawk in kan chimh hna lai.

http://www.dvlottery.state.gov/

Pathian Rian Tuan Tu Kan Si Dih

Kolose 3:23 Zei thil nan tuah paoh ah, minung caah si loin Bawipa caah ka ṭuan ti lungput ngei in, nan lungthin dihlak in ṭuan u

Kan Bible ca cahlun chungah, Pathian nih ka rian tuan tu ding ah tiah biakinn chungah rian tuan tu dingin tlangbawi pawl, levi pawl, raithawi tu dingah tiah a thim mi an rak um. Sihmanhsehlaw, cahlun chan le nihin zangfahnak chan ah Pathian he pehtliah dan thil aa thleng mi tete a um. Ca hlun chan ahcun mahtein rai thawi khawh asi lo i, sual ngaihchihnak hna zong tlangbawi sin longlong in nawl piak le hal piak a rak si, mah tein direct in Pathian sin ah fuh a rak si lo. Cu tlangbawi pawl cu Pathian rian tuan tu an si i, Pathian zong nih ka rian tuan tu ding ah tiah a rak thim mi hna an si. Sihmanhsehlaw, nihin zangfahnak chan tu ah cun Paul nih fiang tein a kan cawnpiak ban tukin, 1 Peter 2:9, Sihmanhsehlaw nannih cu thimmi miphun, Siangpahrang tlangbawi, miphun thiang, Pathian miphun hrimhrim nan si. Muihnak chungin amah ceunak chungah an kotu hna Pathian nih khuaruahharmi thil a tuahmi thanh awkah nannih cu an thimmi hna nan si a ti. Cucaah, khrihfa poahpoah Pathian rian tuan tu tlangbawi kan si dih. Zeicahtiah, cahlun chung bantuk siti lo in, kan mah tein Pathian sinah direct in thla kan cam kho i kan sual nak zong direct in amah sinah kan phuang kho cang. Cun pakhat le pakhat thla kan i campiak khawh. Biakinn ah rian tuan tu kan si dih, cu biakinn cu 1 Korin 6:19-20 ah chim mi, ‘Nan pum cu Thiang Thlarau biakinn a si kha nan hngal lo maw? Cu Thlarau cu nan chungah a um i Pathian nih an pekmi hna a si kha nan hngal lo maw? Nannih cu nanmah ta nan si lo, Pathian ta nan si; a man in cawkmi nan si. Cucaah nan pum cu Pathian sunparnak caah hmang u’ ati. Cucaah, kan um kalnak, kan tuahtuannak poah ah biakinn ah rian ka tuan timi lungput kan ngeih a hau. Cu nih cun, ralrin deuh nak le dingfel deuh nak lei ah a kan hruai peng lai.

Nihin khrihfa kan sinak ah kan ruah nak thlen a hau ngaingai cang mi cu mipi nih buaktlak piin Pathian rian ti mi kan hmuh ning hi asi. Tanghra ka on in bible sianginn (B.Th) ka kai lai tiah kaa timh lio ah, minih an ka ti mi cu: Pathian rian tuan ding na thim i a tha tuk, an ka ti. Bible sianginn kai lo mi teh Pathian rian an tuan ve ko lo maw? Cun, mi pakhat nih, sianginn na kai lengmang i zeitikahdah Pathian rian cu na tuan te lai, a ka ti. Bible sianginn ka kai pah in Pathian rian hi ka tuan peng ko. Khrihfa a simi poah nih nifatin Pathian rian kan tuan ko. Zeicahtiah, Paul nih Kolose 3:23-24, Zei thil nan tuah paoh ah, minung caah si loin Bawipa caah ka ṭuan ti lungput ngei in, nan lungthin dihlak in ṭuan u. Bawipa nih nan ṭuan man an pek hna lai kha philh hlah u; a mi ca i a chiahmi laksawng kha an pek hna lai. A rian nan ṭuanmi Bawi taktak cu Khrih kha a si a ti. Cucaah, zei thil, zei rian kan tuah tuan mi poah kha Bawipa ca asi tiah ruat buin felfai tein tuan kha a kan duh piak mi asi.

A ngaingai tiah cun, khoika kan um le kan tuan poah ah, company rian kan tuannak ah siseh, kan lo kan rian kan tuan nak ah siseh, dingfel tein in um i Amah he pehtlaihnak tling kan ngeih mi nih khan Pathian sunparnak a langhter ahcun cucu Pathian rian tuan cu asi.

Bawipa rian thiang ah dingfelnak le zumhawktlak he tuan hna uh sih!

Pahniang

Manila, Philippines

/////////////////////////////

Zarhtin Thlarau Rawl

Phuhlam le lehrulhnak cu bawipa ta

Rom. 12:19 Phuhlam cu keimah ta asi, keimah nih ka lehrulh hna lai, tiah Bawipa nih a ti

Nai hrawng cu mail kan rel mi ah lung a fak mi a tam ngaingai: kum 4 nu te a sual pi hei ti; taxi mawngtu nih a tlik pi hna hei ti; Australia ah a fanu le kha nupi ah aa ser hna hei ti hna a si i ruah ah hin lung a fak ngaingai. Kan hmaiah a dik lo ngai in thil a cang mi kan hmuh ton tikah zeihmanh kan i pehtlaih lo hmanh ah kan lung a fak i lehrulh colh kan duh ton. Pathian kan zumhnak ah minung kan sinak in a har ngaingai mi pakhat cu, thil a dik lo mi kan hmuh tikah lehrulh colh kan duh nak hi asi. Thil ttha lo a tuah tu pa/nu kha a tuah man, a sual man intuar colh seh ti kha kan duh ton. A bikin a ingtuartu chungkhar kan siahcun lehrulh colh kan duh. Lehrulh colh lo ah cun kan thin a sau kho lo i, kan thin zong kan i sum kho lo.

Manila i khrifabu ngan pakhat a si mi, Christ Commission Fellowship i an pastor Peter Tanchi fanu cu misual pawl nih an tlaih hrem. Cu nu cu aa dawh taktak. An tlaih hrem hnu ah zeihmanh har nak cu an pe lo. A tlaihhrem tu pawl cu an tlaih khawh hna nain, Peter Tanchi nih cun, ka ngaih thiam hna ati. Micheu nih cun an duh lo ngaingai, sualnak an tuah ning tein dingfel tein an bia ceih piak ding asi ko, hmailei ah a lem sual hna lai tiah a phunphun in an chim. Peter Tanchi nih Pathian ka zumhnak hi, hi ka ah ka hman lo ah cun khoi ka ah dah ka hman te lai a ti ve. Kan nih si uh sihlaw zeitindah kan um cio hnga! Desmond TuTu nihcun “Pathian nih a fapa Khrih thawng in ngaihthiam mi kan si caah, ngaihthiamnak ti mi chungah kan um dih. Cucaah, kan duh zong, duh lo zongah mi ngaihthiam le ngaihthiam mi si kha kan rian le kan tuah awk hrim asi” ati.

Dingfelnak (justice) timi hi kan duh ding le kan kawl ding hrimhrim asi ko, asinain lehrulhnak le phuhlam tu hi cu kan tuah ding asi lo (Mikah 6:8). Zeicatiah, Pathian ta a si (Rom. 12:19), Pathian ta asi mi kha kan mah nih kan i lak awk asi lo. Minih kan cungah fahnak an tuah tikah, kan rian cu ngaihthiam tu kha asi (Mathai 5:44). Pathian nih an tuah ning, an tuh ning tein a zun ter te ko hna lai (Gal. 6:7). Cucaah kan mah nih kan lung a sau lo i phuhlam le lehrulhnak kan tuah ah cun, Pathian kan bochan lo mi asi hlei ah, Pathian nak in a fimdeuh ah kan i chiah cang tinak asi hnga. Nihin ah ngaihthiam khawh lo mi na ngeih mi minung hna an um sual maw? a ngaingai ah cun, mi kan huat, kan ngaih thiam lo mi hna hi kan mah dakaw kan rethei deuh, kan tuar deuh ton cuh. Nun nuamh na duh maw? Dalai Lama nih cun “nun nuamh na duh ah cun, mi cung ah dawtnak, velngeihnak le ngaihthiamnak va ngei” a ti.

Cucaah Bawipa ta a si ko mi; kan ta le kan rian a si lo mi phuhlam le lehrulhnak cu tuah hna hlah uh sih law; tuah duhnak lehduhnak thinlung kan ngeih zong ah i sum zau in Pathian nih a kan fial mi ngaihthiamnak tu kha kan nun ah langhter hna uh sih. Cutin kan tuah ah cun Pathian sinah hnangamnak kan hmu lai i kan nun a nuam lai!

PaHniang
Manila, Philippines

US Um Mi Hna Caah Theih Awk Ttha

Tu chun La-Wa-Ka (DHS/USCIS) he meeting kan ngei i, refugee le immigrant community nan thei a herh, tiah an ti caah USA Chin miphun sinah kan than hna.
Unauthorized Practice of Immigration Law (UPIL) an ti in, Immigration Lawyer/Attorney a si lomi nih Refugee/Migrant pawl an hlen hna i, Green Card, Travel Document, Citizenship etc sawknak ah phaisa lakin an bawm ti si. Cu bantuk mi hlen cu criminal act a si caah USCIS, US Department of Justice, le US Attorney General Office nih Joint in hma laknak an ngei. Mi cheukhat an prosecute cang hna. USA khua ngan pawl asimi Atlanta, Baltimore, Detroit, Fresno, Los Angeles, New York le San Antonio ah thawk cang in, Chin Capital a si mi Indianapolis zongah an rak phan lai ti si.

I ralrin ding:
Bawipa nih kan Chin miphun a kan thlachhua hna i, mifim, cathiam le bawm khaw tu ding tampi kan ngei. Bawm zong kan i bawm peng ko hna. Pakhat le pakhat a bawm duh mi miphun zong kan si. Asi nain USA Law chungah a um mi kan si caah kan i ralrin ngaingai a hau.

Abawm tu nih thei ding: kan community member hna nih Green Card, Travel Document, Citizenship application an sawk lio ah kan bawm tikah, holh leh piak tu dirhmun lawng lawng bawm khaw a si. Lawyer/Attorney license ngei lo in, USCIS he petlaimi Law interpret kan tuah piak khaw hna lo.
Bawm tu hna nih thei ding: Investigators pawl nih bia an hal sual ahcun keima tein application form hi ka fill-up mi a si. Aka bawm tu cu holh lawng a ka leh piak ti thei aherh ngai. "Kei zeih hman ka thei lo, a mah nih (an bawm tu) nih a ka tuah piak ding" ti bantuk hna nan ti ahcun an bawm tu kha Criminal ah nan cangter in, tlai in, prosecute tuah khaw a si. Kan i bawm lio zong ah harnak kan tawn khaw caah i ralrin awk ngaingai a herh lai.
Thawng Tha
The 2011 DHHS/ORR National Consultation Meeting, Washington DC ah August thla chung kha meeting kan ngei. US DoS PRM nih thawng tha pakhat a chuah. Fraud ruangah an pending ah chiahmi P3 (Priority Three) or Family Reunification cu November 2011 in reinstate tuah asi cang lai, tiah an ti.
Chin miphun cu USA hi ralzam dirhmun in a rak phan mi kan si caah, kan ralzam dirhmun le khuasa thudirhnak he apetlai mi, kan community caah athahnem lai, tiah ruahmi tete cu kan i theiter pa lengmang ko lai.

Upatnak he,

Elaisa

57Nak Zarhtin Thlarau Rawl

Khi ka ah

1 Siangpahrang 17:4 “keimah nih langak hna cu khika ah nangmah kha rawl pek awkah nawl ka pek cang hna,” tiah a ti
Pathian nawl ngaih poah ah hin cun kan nun ah khuaruah har thil ton mi tete a um peng ko lai. Zeiruangah Pathian thil tuah mi khuaruah har lianngan sunparnak kan ton/hmu lo tiah cun, a nawl kan ngaih lo caah si. A nawl kan ngaih lo tikah kan hal mi zong kan ngah lo i, khuaruah har thil zong kan tong ti lo. Cucaah, Isaiah 1:19 chungah Ka bia nan ka ngaih paoh ahcun, ram nih a chuahtermi thil ṭha kha nan ei hna lai a ti.

Elijah nun in cawn awk ngaingai a si mi pakhat cu: Pathian nih Elijah a ei awk hi a um nak ah direct in a pe lo, Pathian nih a kal ter nak hmun khi ka ah ti mi (Kherith tivate) ah a va kal longlong ah ei awk a ngeih ding kha asi. Pathian nih langak kha Elijah a um nak hmun ah rawl a pek ter mi si loin, khi ka ah ti mi Pathian nih aa thuh ter nak hmun, Kherith tivate tu ah khan asi. Pathian nih khi ka ah a ti mi hmun ah cun va kal hlah sehlaw ei awk ngei lo in a thi kho men, cucu Pathian nih ei awk a pek lo mi si lo in, amah tu kha Pathian nih a chim mi, khi ka hmun ah cun a va kal lo tu caah khan a si hnga.

Pathian nih a mifa vial te hi a kan dawt tuk caah kan herh mi a kan pek dih. Cu asiah, zeiruangah kan ngah lo? Pathian nih a biakam aa let than caah maw si hnga? A si lo! Kan mah tu kha a kan fial mi khi ka ah ti mi hmun ah kan va kal lo ca tu ah khan asi deuh. Kan dih lak nih, khi ka ah ti mi hmun kan ngei cio dih hna, cucu Pathian nawl ngaih nak hmun asi i, cu ka hmun ah cun Pathian khuaruah har in aa phuan nak ding hmun cu asi. Khi ka ah ti mi hi kan i fiang ngaingai a hau cang. Tahchunhnak ah, Pathian nih pe uh law, pek nan si ve lai (Luka 6:38) a kan ti. Kan pe hlan lo poah kha cu khi ka ah kan um rih lo tinak si, kan pek long ah khan khi ka hmun ah cun kan um i, cu khi ka ah cun pek kan si ve lai ding mi kha asi. Khi ka ah ti mi cu um nak kel ah um peng kha a si bal lo. Thlarau lei zong ah a san deuh nak ah a kan tinh piak mi khi ka ah ti mi a um peng. 1 Siangpahrang 17:9 ahcun khi ka ah ti mi bia fang hi voi hnih tiang a um.

Pathian nih hin minung kan herh bau mi caah zeipoah a tuah khawh ko. A tuah zong a kan tuah piak ko. Asinain, cu a kan tuah piak mi cu kan co nak hnga ding caah: thim awk, tuah awk, zulh awk a kan pek hmasa lengmang mi a um. Cu hna zong cu amah he naih tein um longah kan theih khawh i, zei kan rel lo ah cun zei aw hmanh kan thei kho ve lai lo i, khi ka ah a ti nak hmun zong kan thei lai lo. Cucaah, nihin ah khi ka ah ti mi hmun hi kan theih fiang i kan va panh asiah cun, khuaruah har Pathian sunparnak kan hmuh lai i a thluachuahnak phuntling he a kan um pi nak hmun cu asi lai. Pathian lung ton nak, Khrih chung i him nak khi ka ah cun panh cio hna uh sih!

PahniangManila

Philippines

Galili Tili Le Rili Thi Nih A Kan Hmuhsak Mi

Lam. 20:35 Pek lei ah hin hmuh lei nak in thluachuahnak a um deuh.Nunnak ti mi i a nuamhnak a muru cu Pathian he kan i pehtlaihnak le pakhat le pakhat kan i pehtlaihnak ah hin a um. Minung cu mah long tein um peng hi a celh lo mi kan si. Abik in kan nih laimi hna cu chungkhat cingla rualchan a daw mi, hawikom a daw mi, miphun a daw mi kan si. Pakhat le pakhat zohkhenh a duh mi kan si. Jesuh nih pakhat le pakhat i daw uh, i zohkhenh uh a ti mi hi kan lai nundan teah a rak um ngaingai ve ko. A bu piin um, bia i ruah, i nuam, social hna tuah a duh ngaingai mi kan si. Cucaah, ramdang phanh tikah, kan khua kan ram kan um dan te kha kan ngai tuk ton. Asinain, ramdang kan phanh tikah (abikin Nitlak lei le Europe lei) micheu khat cu an mah pawl umdan (mah te long um, isolation ) nih a kan den hnawh i, keimah tein ka nung kho ko ti mi ruah nak he kan um tikah, khua le ram caah, miphun caah, unau chungkhat hna caah khua ruat ti lo in; thawh le khuan a tam, kanmah tein pei kan tuan, kan rak i zuam ve ko hna cu tiin, i hawikomhnak (chiat/tthat bu) tibantuk in hruai mi ah pehtlaihnak hna, thawh le khuan hna a pe duh lo mi, chawnh le biak a har ngaingai mi kan um sual maw! Hmailei fa le nau chan chinchin ah cun hinak in a har chinchin te men lai dah.

Palestine ram ah hin Galili tili le Rili Thi tiin pahnih a um. An pahnih hi an i dan ngaingai! Galili tili cu ti thiang si, din khawh si, lio khawh asi, Jordan tiva in a luang (tiva a lutnak zong a um i a chuahnak zong a um), nga a tam, minung zong nih an fuh, pongkam ah mi tampi nih khua an sak hnawh.

Rili thi tu cu, a min bang, zeipoah kha a thi! Ti a luh nak long um i a chuah nak um lo. Nga zong an nung kho lo, a al tuk nak ah hin din sual cun paw fak colh, i lio awk zong a ttha lo i tichung pil awk zong a har ngaingai. Zeihmanh zong a nung kho lo i a pongkam zongah Galili tili bantukin mi zong nih an fuh lem lo i, khua an sak hnawh duh lem lo. Zeidah an i dannak? Galili nih cun a luhnak zong um i a chuahnak zong um. Rili Thi tu cu a luhnak long um i a chuahnak um ti lo. Galili cu a ngah long si lo in a pek than, Rili Thi cu a ngah long ngah i a pe ti hna lo, a mah caah aa chiah dih, amah ca long aa ruat kan ti lai cu. Cutikah mizong nih an fuh duh lo i, hnawn mi ah aa cang.

Christopher Chapman nih,

Ka pek ah ka ngeih

Ka hman ah ka ngah

Kaa chiah ah a lo (a tlau) a rak ti.

Thluachuah kan hmuh mi hna hi mi caah, a herhnak ah, bomhchanhnak ah, i hawikomhnak i hruaitu hna nih thawh khuan ding an ti mi hna ah kan chuahter ve lo asi ahcun Rili Thi ban tuk kan si lai i minih hnawn mi kan si sual lai. Zeitluk a nung kho mi, a rum mi kan va si zongah mi nih hnawn mi, i hawikomhnak bu hna nih ngamh ti lo mi kan si ahcun nun man a ngei lo mi kan si cang. Micheu nih, biakinn ah chuah pi mi long hi Pathian sinah a phan tiah kan ruah ton. Matt. 25:34-40 ah hin fiang tein a chim.

Cucaah, pek lei ah hin hmuh lei nak in thluachuahnak a um deuh ti mi hi i tlaih hna uh sih law, kan thluachuah cu Galili tili bantuk in luan ter ve hna uh sih.

Pahniang

Manila,Philippines

A Hmaanmi Pathian Tthawnnak HJmual A Langhnak

Dear, Careltu zaapi A hmaanmi Pathian á t­hawnnak hmual a langhnak
India ram khua pakhat ah Waikarlanimay Biakinn pakhat a um. Aelbra an ti mipa hi voikhat cu Pathianni ah Biakinn ah a kal i thla a cam lioah athianghlimmi Thiangthlarau hngakchia pakhat ah a van i cang. Cu a van icangmi hngakchiate cu Aelbra hmaiah cun a dir i " ká tih hlah,bia pakhat kanchimh lai i tt­ha tein ngai. Vawlei cungah a rak á¹­um i lunglawm tein a dawtmihna le Vawlei mi a khamh i thluachuah a petu dingmi kong hmunkip ah thanhhna. Thluachuahnak tampi nan hmuh lai" ti a chim khawh in a thianghlimmiThlarau hngakchiate cu a lo.
Mah thawng cu khua pakhat in mi pakhat nih a theih tikah catlap (150) inthawng a hei thanh,zamh chin hna ruangah phaisa sing (62) tt­hi a pauh. Cu pacu Kibarkarkantan a si. Cupinah Arkara khuami pakhat nih cu thawng cu tlap(615) in a hei thanh chin ve á¹­han hna ruangah ni (24) chungah Sui lawngte ina khatmi zal pakhat a ngah, a hmuh.
Cuhnuah mi pakhat nih cu ca cu a hmuh in tlap (100) in a hei zamh chin i mipakhat pa nih mah ca cu a sawhsawh(a lakka) sullam a ngeilomi a si a ti i athleh, a hlohthlau,a hrawhhral ruangah a fa a thi.
Akara khua um Baraser an ti mi pa nih cu ca i ai á¹­ialmi kong cu zeiah arello, a soisel ruangah amah kha dam loin a um, a sipuazi a tla thluahmah ia nupi zong a thi. Cuhnuah Madan khuami ai kommi hna minung (5) nih ibawmin tlap (160) midang sinah an hei zamh chin ruangah an dihlak in an rian antlamtling, an tuahmi thil paoh ah khuaawng an tong.
Rusia ram i mawá¹­aw mongmi pakhat nih cu thawng cu a theih in catlap tlap(1000) in a zamh,a thanh hnuah phaisa sing (25) á¹­hi a pauh. Mi pakhat nihmah ca cu a hmuh in ni (9) chungah a hei thanh, zamh chin hna ruangahzeibantuk thil paoh ah a tlamtling i a duhherhmi paoh a hmuh.
Kompany pakhat i mirum pa (boss) cu a thianghlimmi Thiangtlarau chimmi biakha a zumh lo ruangah ni (15) a tlin tiangin aho sin hmanhah thawngthanhnak,zamhnak a tuah lo. Cuti in thawng a zamh chin lo ruangah a ngeihmi a kompanytiangin kharpiak a tong, a sung dih.
Athianghlimmi Thlarau a zuum i,ai hngatchanmi paoh cu zeitikhmanh ah ansifak lai lo, hi thil hi a hmaan taktak mi a si. Aho nan si hmanhah hi ca nahmuh in ni (10) chungah thawng hei zamh chin dingin toidornak le zaangfahnakte he kan nawl ko.
Mah hi ca hi zumhnak in thawng na hei thanh,zamh chin hna a si ahcun nasaduhthah vialte an tling colh lai.
Zaangfahnak tein hi ca hi hrawkhral in hlothlau hlah tiah kan nawl á¹­han.
Nan dihlak cungah kai lawm.
Dinnak kha a cat lomi tiva bantukin luanter camcin ko u (Amos 5:24).

Biak Lian Thawng
Norway


Source:: yccf-international@yahoogroups.com

*ဘုရားသခင္ တန္ခိုးေတာ္ ျပျခင္းျဖစ္ရပ္မွန္*

အိႏၵိယႏိုင္ငံ ျမိဳ့တျမိဳ့၌ ေ၀ကလာနီမယ္ ဘုရားေက်ာင္းျကီးတေက်ာင္းရွိသည္။
အာအယ္ဘရာ ဆိုေသာ ပုဂၢိဳလ္တဦးသည္ တခုေသာတနဂ္ေႏြေန႔တစ္ေန႔၌
ဘုရားေက်ာင္းသုိ႔သြားျပီး ဆုေတာင္းေနစဥ္အခ်ိန္တြင္း သန္႔ရွင္း ေသာ၀ိဥာဥ္ေတာ္မွ
ကေလးငယ္တေယာက္အသြင္ျဖင့္ ဖန္ဆင္းျပခဲ့ပါသည္ ထုိ ဖန္ဆင္းျပခဲ့ေသာ ကေလး ငယ္မွ
အာအယ္ဘရာအေရွ့မွရပ္ျပီး “မေၾကာက္ပါနဲ့ ငါစကားတခြန္း ေျပာမယ္
ေသေသခ်ာခ်ာနားေထာင္ပါ ေလာကၾကီးထဲ ၾကြဆင္းလာျပီး ေႏြးေထြးေသာ သူ႔ရဲ႕အခ်စ္ေတြနဲ႔
ေလာကီသားေတြကိုကယ္တင္ျပီးေကာင္ခ်ီး ေပး မယ့္ သတင္းကို ေနရာအႏွံ႔ျဖန္္႔ေ၀ေပးပါ။
သင္တို႔ေကာင္းခ်ီးမဂၤလာအျဖာျဖာခံစားရပါလိမ့္မယ္။” အဲဒီလိုုစကားေျပာျပီး
သန့္ရွင္းေသာ၀ိဥာဥ္ေတာ္ ကေလးငယ္မွာကိုယ္ေယာင္ေပ်ာက္ကြယ္ခဲ့ပါသည္။

ဒီသတင္းကို ျမိဳ႕တစ္ၿမိဳ႕ကလူတဦးၾကားသိေသာအခါ စာအေစာင္ေရ ၁၅၀ ေစာင္ ျဖန့္ေ၀
ခဲဲ့ေသာ ေၾကာင့္ ၆၂ သန္းထီဆုၾကီးေပါက္ခဲ့ပါသည္။ သူကေတာ့ ကီဘာကာကန္တန္
ဆိုသူျဖစ္သည္။

ထိုအျပင္အာကာရာျမဳိရွိ လူတဦးသည္ ဒီသတင္းကိုစာေစာင္ေရ ၆၁၅
ေစာင္ျဖန္ေ၀ခဲ့ေသာေၾကာင့္

(၂၄)ရက္အတြင္း ေရႊအျပည့္ပါေသာအိတ္တလုံးရရွိခဲ့သည္။

ထုိေနာက္ လူတဦးက
ထိုစာကိုထပ္မံလက္ခံရရွိခဲ့ျပီး-ေစာင္ေရ(၁၀၀)ထပ္မံျဖန့္ေ၀ခဲ့သည္။ ထိုစာကို
ယံုၾကည္မွဳမရွိေသာလူတဦးက
အလကားစာပါ-အဓိပၸါယ္မရွိပါဘူးဆိုျပီးဖ်က္ဆီးပစ္ခဲ့ေသာေၾကာင့္သူ ရဲ့
ကေလးေသဆုံးသြားခဲ့ရပါသည္။

အကာရာၿမိဳ႕့ရွိ ဘာရာဆဲ ဆိုေသာသူက စာပါသတင္းနဲ့ပတ္သက္ျပီး
ကဲ့ရဲ့ရႈတ္ခ်ခဲ့ေသာေၾကာင့္ လူေနမေကာင္းျဖစ္စီးပြါးေရးပါပ်က္ခဲ့ရျပီးွ
ဇနီးသည္ပါေသဆံုးခဲ့ရသည္။

ထို႔ေနာက္ မဒါန္ၿမိဳ႕ေနသူငယ္ခ်င္းငါးေယာက္မွ
ေပါင္းျပီးစာေစာင္ေရ(၁၆၀)ကိုျဖန့္ေ၀ခဲ့ေသာ

ေၾကာင့္ သူတို့အားလုံးစီးပြါးေရးတက္ အစစအရာရာအဆင္ေျပလာခဲ့ရသည္။

ရုရွႏိုင္ငံတြင္ကားေမာင္းေနေသာ လူတဦးက ဒီသတင္းကိုၾကားသိျပီးစာအေစာင္ေရ (၁၀၀၀)
ျဖန့္ေ၀

ခဲ့ျပီးေနာက္(၂၅)သန္းထီဆုၾကီးေပါက္သြားသည္။ လူတဦးက စာကိုထပ္မံလက္ခံရရွိျပီး
(၉)ရက္အတြင္း ထပ္မံျဖန္႔ေ၀ခဲ့ေသာေၾကာင့္ အစစအရာရာျပည့္စုံ
ျပီးလုိခ်င္တာရခဲ့ပါသည္။

ကုမၸဏီ သူေ႒းတစ္ဦးသည္ သန့္ရွင္းေသာ၀ိဥာဥ္ေတာ္မွ ေျပာေသာစာကားကို
မယုံၾကည္ေသာေၾကာင့္ (၁၅)ရက္ေက်ာ္သည့္တိုင္ေအာင္ထပ္မံမျဖန္႔ေ၀ခဲ့ပါ
ထိုသို႔မျဖန္႔ ေ၀ခဲ့ေသာေၾကာင့္ သူပုိင္ဆိုင္ေသာ ကုမၸဏီကိုပိတ္လိုက္ရသည္အထိ
ပ်က္စီးဆံုးရုွံးခဲ့ရပါသည္။

သန္႔ရွင္းေသာ၀ိဥာဥ္ေတာ္ကိုျမတ္ႏိုးတန္ဘုိးထားေသာလူပုဂိၢဳလ္တိုင္း မည္သည့္အခါမွ
ဆင္းရဲမည္ မဟုတ္ပါ ဒီအျဖစ္အပ်က္က တကယ့္အမွန္တရားပါ။
မည္သူမဆိုဒီစာကိုလက္ခံရရိွခဲ့ရင္ (၁၀)ရက္အ တြင္းေရွ႕ဆက္ထပ္မံျဖန္႔ေဝေပးပါလုိ႕
အႏုုူးအညြတ္ေတာင္းဆိုလုိက္ပါသည္။

ဒီစာကို ယံုၾကည္စြာဆက္လက္ျဖန္႔ေ၀ပါက
ျဖန္႔ေ၀သူတို့ရဲ့လိုအင္ဆႏၵအားလံုးအျမန္ျပည့္၀လာပါလိမ့္မည္။

ေက်းွဇူးျပဳျပီးဒီစာကို မဖ်က္စီး
မေဖ်ာက္ဖ်က္ပါနဲ႔လို႔ထပ္မံေတာင္းပန္လိုက္ပါသည္။
အားလံုးကိုေက်းဇူးတင္ပါသည္။

Pakhat Hnu Pakhat

Deut. 7:22, Bawipa nan Pathian nih hi miphun hna cu nan hmaiah duhsah duhsah in a ṭhawl hna lai……….., hmakhatte ah nan ṭhawl dih hna lai lo.

Bing nih a lem (swei) tuk cang mi hna khi duhsah duhsah tein, tlawm deuh tete in an pek hna i a hnu ah cun zuu te hna kha an pek hna, an thumh deuh lengmang i a donghnak ah cun an i sum (phiat) khawh thai. Voi khat te ah direct in phiat ter cu a ngah lo, an pumsa nih a celh lo i rawknak tu a chuak deuh ti asi. Ka hawipa pakhat cu kuak kaa phiat nakah a ti i khaini tu kha a hmawm, adonghnak ah cun kuak a zuk mi nak in khaini a hmawm mi tu kha a zual deuh ngaingai in a um cang. Cu bantuk phiat dan kha cu a tha hawi lo. Ka hngakchia lio ah ka nu nih ka upa pakhat a rak ti bal mi cu, ziah, camping hna na kai na kai i zuu hi na ding peng rih ko ee, a ti. Ka upa nih a leh mi cu, an kan cawnpiak nak ah pei, rua cu duhsah duhsah tein a hnah a ttil te lai an kan ti cu, kei zong duhsahduhsah in ka hlawnh ve te ko hna lai cuh a ti ve. Asinain, kum sau pi tiang amah kel asi peng ko. Ka upa nih khan a theory cu a rak theih ko nain, a rak tuah lo, a rak zulh lo. Cucaah, Khrihfa kan sinak ah hin Pathian kong theih le chimh khawh ngaingai nak in kan nun ah langhter i nunpi tu kha a biapi deuh mi asi. Kan tuah awk a si mi le kan hrial awk asi mi hna hi a ngaingai ah cun kan theih ko hna, kan tuah duh lo lengmang tu kha asi. Duhsah duhsah tein hloh zong kan i zuam duh lo. Kan hnuzarh ah thinlung rumnak kong kan chim. Cu kan thinlung rumnak cu duhsah duhsah tein kan hloh ding kha asi.
Pathian nih Israel mi hna Kanan ram lei a hruai hna lio ah hin step by step tein a hruai ton hna. An hruai khawh, an uk khawh tawk in a pek lengmang hna. Cu ti a tuah zong cu Pathian kha an bochan khawh deuh nak hnga, zumhnak in an kal khawh deuh nak hnga caah asi ve.A can ah cun, an pianthar bakah zeipaoh kan hlawnh ter dih hna, love song ngaih tiang hmanh micheu cu kan sianh ti hna lo. Cu tikah hawikom zong an ngei kho ti lo i, hawi sinah an ni tlum ti lo, an biachim mi le an thawngtha chimh mi tiang kha ngaihpiak duh lo nak tiang a chuak cang.
Kan thinlung chung i a um mi, lo vah rih lo mi ram kau pi kha duhsah duhsah tein kan vat thluahmah ding tu asi. Thla na cam deuhdeuh i, Bible na rel deuhdeuh ahcun Pathian duhnak kha na thei chin lengman lai i na vat ding lohma kha na fiang chin lengmang lai. Pathian nih a kan vat ter mi tiang kha vat lengmang ding asi ko. Hakkau tuk zong a tha lo. Kan hak a kau tuk si cun mi he kan i pehtlai nakah a har chinchin sual lai. Cucaah, kan hloh awk, kan vat awk, kan hlawnh awk asi mi kha pakhat hnu pakhat duhsah duhsah tein a thianh khawh lengmang mi le pitling nun lei ah a panh chin lengmang tu kan si nak hnga Pathian nih thluachuah rak kan pe hram ko seh!

Pahniang
Manila, Philippines
__._,_.___

Indonisia Ah Kum 15 A Um Cangmi Pu Sui Er He Tonnak

A tang i ka rak hlahmi mi hi The One Star Journal VOLUME 1 , ISSUE 42 ah an chuahmi mi a si a rel cia mi lak ah a rel rih lo mi hna caah tiah ka van thlhami a si.

OSJ: Na khua, na,min,nanu le napa theih kanduh ko.
SE: ka khua Zephai, kamin Sui Er, kanu le kapaThang Khen le HnongTial an si.
OSJ:Zei kum ah dah Malaysia na phak, zei tin dah Indonesia ah khua na sak ning a si?
SE:1995 ah ka phan.Malaysia ah kumkhat kaum hnu Oparasi nih an ka tlaih i, kei cu Kawlram mi ka si ka ti zong ah an ka zumh lo ka hawi le Indonesia lawngte an si caah Jehobaru camb ah thlahnih an ka chiah i, Indonesia ah an ka kuat.
OSJ: Indonesia an in kuat ah zeidah na tuan?
SE: Indonesia ka phak hnu ah Palik nih an ka tlaih `han i thong ah an ka chiah `han.
OSJ: Kum zeizat dah thonginn ahcun na um rih?
SE: Kumhnih ka um.
OSJ: Zeitindah na chuah khawh ning a si tthan?
SE: Malaysia puaisa Saya/ Thang Din sin ah phaisa ka cah i Thantlang kan inn an ka zuar piak. Cu phaisa cu Palik ka pek hna hnu ah an ka thlah tthan.
OSJ: Thonginn na chuah in zeitindah an um?
SE: Thong ka chuah hnu in ka hnipuan a ttek dih cang. Anmah phaisa tinghnih an ka pek i ka phaisa a tlawm tuk caah nihnih ah voikhat lawng rawl ka ei. Mihrut bang in ka phaknak hmun pauh ah ka it. Zarhkhat hnu ah construction ah rian ka tuan ve.
OSJ: Nupi tah na ngei maw?
SE: Ka riantuannak inn i dawr ah a tuan mi Wati he kan i hmuh thla nga hnu ah thit kan duh ka ti i tilawng in nihnih kan kal hnu ah an khua kan phan. tthitumhnak kan tuah.
OSJ: Man hna a um maw?
SE: Man a um lo.
OSJ: Nan khuasak ning kong theih kan duh ko?
SE:Ka nupi pa sin kumhnih kan um hnu ah an kan thawl ka nupi nih nangmah sin ah ka um ko lai a ka ti. Innfa te mau inn vawlei inn ah kan um. Kumhnih tlanglo ka tuah. Kumhnih fungvui lo ka tuah. Kumthumchung mei hawl ka rwah. Vawileicung ah a sifak bik a dongchia bik ka si ko.
OSJ: Indonesia cozah le na nupi nih Kawlram mi na si an in theih maw?
SE: An ka ngalh lo. Indonesia ka si ka ti ko hna.
OSJ: Na min hna na thleng maw?
SE: Asnawi tiin kaa thlen.
OSJ: Khuai a zuat tiin kan theih. Na thawk ningcang theih kan duh ko?
SE:Meihawl rawh ding thing ka hau i a chungah khuai lian a rak um. Aw kan hngakchiat lio (Pia acong) khuai kong ka rak cawn mi ka lung ah a rak chuak i inn ah a thingkua in ka zuat. Cun a kuang ka tuahpiak hna i ka zuat hna. Duhsah tein khuaidang zong ka tlaih hna i ka zuat chih. Khuai phunthum ka zuat hna i Appis indica khuaiva 2. Apistrigona 3. Apis mellifera (Australia khua hna) an si. Thingkuang zahnihleng ka zuat cang. kumkhat ah kuangkhat ah cuai sawmsarih hrawng ka lak.
OSJ: Khuai na zuat mi Indonesia cozah nih an theih maw?
SE: An theih. A cozah nih phaisa tampi an ka bawmh. Universitysianghngakchia le saya te zong nih minthatnak an ka pek lengmang.
OSJ: A dangdang leiin bawmhnak na hmuh mi a um maw?
SE: Germany lei in vawleicung khuai zuatnak a ngan bik MR. Gilles Ratia Apimondia, France in Congress president hna zong nih ka thong an theih i an rak zoh. Laksawng tampi an ka pek i cu laksawng cun inn nganpi 2009 ah inn ka sak.
OSJ: Indonesia ramchung TV ah khuai na zuatnak kong an langhter lengmang ti mi a hman maw?
SE: A si, A cozah nih TV an ka zaih i thlakhat voikhat an chuah tawn.
OSJ: Khuai na zuatnak ah fidi filaw hna Video an i thlak pah tawn ti mi a hman maw?
SE: Asi an i thlak lengmang ko.
OSJ: Cu tin TV, Video an I thlak mi cu laksawng an in pe bal maw?
SE: A si Tinghnih in tingnga tiang an ka pek tawn.
OSJ: Khuai na zuat mi in thlakhat ah zeizah hrawng dah na hmuh khawh?
SE: Thlakhat ah Rupiah tingzathum (RM 11538) hrawng lengmang cu ka hmuh khawh.
OSJ: Khuai na zuatnak nih Indonesia ca zeidah a thath nem bik?
SE: Khuai kong theih duh ah a ra mi ka chim hna. Hngawng, keng, khup, thahri fak mi hna an ra i man lo tein ka khuai ka henh ter hna. Khuaiti tlawmpal te ka din ter hna. An dam ngai ngai. Phaisa ngei lo mi nih an i lawm i kei zong ka lawm tuk ve.
OSJ: Indonesia ram ah khuai zuatnak a tam maw?
SE: An tam lai. Keimah theih tawk ah pariat asi.
OSJ: Na khuai zuat mi cu nan nupa lawng in maw nan tuah ko?
SE: A si lo .Nikhat ah kuli 15-20 kar lengmang tiang in kan `uan tawn.
OSJ: Indonesia nunphung le Laimi nunphung a dannak a um maw?
SE: Atam deuh cu a lo ko. Tahchunnak ah inn ka sak i khuapi te in nikhat an ka bawmh dih. Fanu ka ngei i khuapi tein cini, puan, phaisa, ar, chaphiat tibantuk in an rak ka zoh piak.
OSJ: Indonesia le Malaysia phaisa zeitluk in dah a dan?
SE: Malaysia 1RM ah Indonesia 2600 Rupiah a si.
OSJ: Fa paz eizat dah na ngeih?
SE: Fanu pakhat lawng ka ngei. Amin Sofi a si.
OSJ: Ziah mah pakhat lawng cu na ngeih?
SE: Indonesia ahcun fa pakhat ngeih ah phaisa tingkul a dih. Kei zong fanu ka rak ngeih lioah innkip do ka cawi hna i an ka cawih duh
lo. Ka nupi a pa nih cawpi a kan zuar piak i mah cu ka pek hna.
OSJ: Indonesia ah kum hleinga na um i kan holh na philh maw?
SE: Ka philh pah ko.
OSJ: Kum hleinga chung ah Malaysia khuami le khua lei na chung khar pehtlaihnak na ngei kho bal maw?
SE: Kasi a fak tuk i pehtlaihnak phaisa ka ngei lo.
OJS: Atu zeitindah thawng nan i theihning a si?
SE: Khuai ka zuatnak in Ph te ka cawk i Sagain ka pu ph number byheart in ka zah mi a um, cucu ka hmet lengmang . 2011 June thla cio ah ka rak hmet khawh, cuticun pehtlaihnak ka tuah khawh hna.
OSJ: Indonesia ah um thai na tim maw?
SE: Hikong ka ruat ah ka lung re a thei. Nupi fa le kal tak ahcun thluahchuah ka hmu lai lo. Umthai ah le chungkhar he kan i then thai lai ti ka ruat ah ka celh tawn lo.
OSJ: Khua lei zeidah na ngai bik?
SE: Ramriah ka ngai bik ko.
OSJ: Indonesia IC na ngei cang maw?
SE: Kumhnih ka um hnu ah IC an ka tuahpiak cang.
OSJ: Na biaknak ta, anmah maw na zulh hna Khrihfa in dah na um?
SE: Muslim biaknak a si nain, an puai, thlacamnak ah ka kal bal lo i ka tuah thiam lo, thiam ka timh lo, a thli tein Pathian sinah thla kacam tawn. Ka innkhan pakhat khrihfa film zohnak le thlacamnak ah ka tuah. Ka nupi le kafa cu anmah Muslim ah an fel ngai.
OSJ: Carel tu sin ah biacah na duh mi a um maw?
SE: Kan umnak hmun poh ah dinfel tein um, Kan tuan mi rian ah thiam duhnak lungthin ngeih a herh. Kan umnak pauh ah Pathian he then lo. Atu kei ka rian cu khuaizuat asi bantuk in khuai kong hal nan ka duh ahcun phone in chawnkhawh kasi.Email..Asnawi_t@yahoo.com, Ph.. 623418141888, 00281252750390 ah pehtlaih khawh a si.
OSJ: Can na kan pek caah ka lawm tuk.
SE: Keimah santlai lo zong biahalnak can`ha na ka pek ve caah ka lawm tuk ve.

Ref::The One Star Journal

INDIA Nih US Dollars 3.4 Billion Dih In Kawl Ram Ah

Kanram Thancho nak thli zil a hrang thliah mah ko .India State-run Power Hydro generation Company NHPC nih Kan Kawlram ah Rupee-15000 croca(US dollar 3.4 billion) dih in Hydro project ngan taktak mi pahnih a kan tuah lai .NHCP Project Detailed Report ahcun Chindwin Tiva pi kha Khamding in timh tuah asi .Pakhat nak cu Htamanthi ah a si i Magawatt 1200 , le a dang pa khat cu Shwezaye ah si i , Megawatt 660 si .

Russia nih Naypyidaw i, Vawleitang Tlanglawnglam cu tuan ding in a hmuh cang .Hivawlei tang tlanglawng lam hi a sau Kilometers 50 hrawng si .Moscow khua i Vawleitang tlanglawng lam hi a sau Kilometers 15 lawng si .

Mandalay khua ah Hotel 120 a thar sak ding in timh tuah a si .Mandalay khua ah hin 2010 kum lawng ah khual tlung 230000/- an phan.Hi Hotel 120 a thar sak ding mi ah hin a khaan(rooms) in, 4322 a um lai .Mandalay khua hi kawl ram nih Tourism lei in ramdang phaisa tampi hmuh nak ding ah ai timhmi hmun hma pakhat a si ve .

Mahlawng si rih lo Cansau pi kan ram cu zei poh hi kan Cozah nih a rak tlaih i a tu ah cun Pumpak sin ah pek a timh chin leng mang si .Dezel , Datsi hmanh hi Cozah lawng nih a rak zuar i a tuah cun Pumpak(private) sin ah a pek cang .Kankawlram chung ah a biabi bik in khualtlawng mi nin kan hman i kan hman bik mi Tlanglawng Khualtlawn nak (Rail Service) zong a rauh hlan ah Private kut ah a ap cang lai .

Culawng si rih lo ,Germany nih kanram Airport le Sea ports zong remh piak ding in hna tlak nak an ngei cang .Germany in Fritz Werner Industrie Ausrustungen Company Ltd i a lu bik a si mi Joerg Gabelmann le kan ram Transportation lei Vunci Nyan Tun Aung zong an i tong cang .

Ram pakhat Sipuazi thancho nak ah hin pumpak,le mipi kut i a um ding hi a bia pi tuk mi si .
A tu ah cun kanram chung ah hin Asia lawng si ti lo in European nitlak lei ram zong nih an van zoh ngai cang .Ramdang nih kan ram ah rian an rak tuan tik ah hin Phaisa lawng an rak kan put si lo in, Fim nak le Thiam nak zong an rak kan phurh chih ti hi theih peng ding si .
A tu lio kan ram ah Phaisa tam bik he rian a rak tuan mi cu Tuluk (China) si i , Pahnih nak ah Thailand si .

Ram Khar , Thantlang


Source::YCCF-International@yahoogroups.com]

Kawl Ralkap King-sawngh Tu An Um Lo

Shanram myone cheukhat um kawl ralkap hna cu sit-tan ne me ah an kal dih caah king- sawngh an um lo i pituhsih pawl le an nu pi le nih king an sawngh ti a si.An nu pi le nih an ti mi cu meithal kah zong kan thiam lo hriam tlai pawl ra hna seh law kan hni hi cawi i kan tak pum hi hmuh ter ding lawng a si ko ti an chim.Kawl ralkap hi sit-tan kalnak ah a thi a lo mi an tam tuk caah sit -tan an kal lai poh ah an nu pi le nih hnoh set puai an tuah piak ta hna ti a si.Kan hnu thla ah khan khahmahziah 348 tatzin i ralbawi pakhat pa cu sit-tan kal ding a si caah ka nu pi ka fa le mit hmuh lo in thih cu ka duh lo a ti i a nu pi / fa le hmai ah mei thaL in aA kap i a mah tein aa thah.News BNI





Patluang
Aizawl,

Muicuang Tulio Thawngpaang Hna

Florida University sianghleiruun model milaar Miss Ann Hefferin cu hawikom rual he party an tuah i ma'nzu an dinnak ah ruah phak loin a thi. Kum 18 te lawng a si rih. A nu le a pa caah cun a faak khun ko. Sianghleiruun a kaipi hawile nih zunngaih par i put in a ruak an thlah. Mino hna caah ralrin petu ngai a si.

A tang hi Gaddafi nih a dawt tukmi a fanu ngeihchun Aisha hmanthlak a si. A pa nih fa pahra a ngeihmi lakah amah lawng hi nu a si. A tu cu mibu raal an tei khawh ti lo caah a nu le a ttale pahnih he Algeria ram ah an zam cang. A fapaw he a si caah Algeria an phaak thaizing ah fanute a hrin. A hrinmi fanute cu a van a chia khun ko.

Aisha nih Libyan pualaang i put in a pa ttanhtu mipi sin a au lio a si. Gaddafi cu milianngan a si, Gaddafi cu a ttha tiin a aupi hna. A pa nih a dawt bantukin a pa cu thih ngamh in a dawt ve. Hmanh seh an ttanrualnak san a tlai ti lo.

Gaddafi fapa pakhat Hannibal le a nupi Aline Skaf an si. Aline cu an ram ah model minthang a si. Fa pahnih an ngei. Sin um nu Ms Mullah an hlan i cu nu cu Aline nih hin tisa tlawk a toih caah cu kongah cun tu hi an min a chia ngaingai.

Tisa tlawk a toihmi sinum nu Mullah hmantlak cu a tang hi a si. Doctor zongkhenhnak zong laak piak duh loin cuticun inleeng ah an ka chiah e tiah sinum nu nih a tu ceo a phuan ngam. A lu in a ke tiang hma a pu. A ka toih hlanah hin ka kut he, ka ke he a ka ttem dih i cuticun hranhram lo in a ka toih thluamah ko e tiah Mullah nih cun a chim. A toihnak a ruang cu a nau umh lio mi a fanu na velh ti ruangah si dawh a si. A mui dawh thlakthlak he a sual ngaite.

Libya ram ah mibu ralkap tei awk an ttha ti lo. Kum 42 chung Gaddafi nih duhtlong in a uknak hna chan cu a dih ruangmang cang. Kan Cathiang nih "Zeipoh nih caan an ngei cio" a timi cu a dik hringhran ko.

Mibu ralkap nih an tei hnu hna ah cun an inn le an lo zong chuh dih an si cang. A tang hi Gaddafi nih a dawt tukmi a fanu Aisha minchalnak caah a tuahmi sui thiang in hutmi tthutdan a si. Ngatainu (mermaid) zuklem iang in an ser i a hmai cu Aisha zukthla in an tuah. An ruun innpi cu an zam taak dih cang caah mibu ralkap pakhat nih i lunghmui ngain hman aa thlakpi lio a si.

An ruun innpi chungah hin ti lionak tidil zong a um. Mah tidil ahhin an fanu dawt Aisa cu ti aa lio tawn. A tu cu an ttio taak cang caah mibu chungkhar le hngakchia nih duh tawk in lente celhnak ah an hman.

Gaddafi le a nupi Safiya an si. Hi leicung ah annih pahnih caah cun ruahchannak zeihmanh a um ti lo. An caah zeitik hmanh ah a dei ti lo dingmi khuamui a tlung cang. Sunday zinglei 8:45 a.m ah khan Algeria ram ah an zam tiah theih a si. Nain, Gaddafi khoika set ah dah a um ti cu a tu lio ah aho mi-sing hmanh nih an chim ngam lo.

Thawng zamhtu

Thiangi pa

Maryland

Kan Rum Tuk Sual Maw?

Luke 18:22-23“Pakhat te na bau kun. Na ngeihmi vialte kha va zuar law tangka cu sifakmi kha va ṭhen hna, cun vancung khua ah chawva na ngei lai; cun ra law ka zul,” tiah a ti. Sihmanhsehlaw hi bia cu mipa nih khan a theih tikah a ngaih a chia ngaingai, zeicahtiah amah cu mirum ngaingai a si.

Mah bible cacang hi kan zoh tikah mirum pawl caah hin vanram kai hi a har khun bik ding khi a lo. Kan bible hi, kha lio caan ah khan zeidah a rak ti duh (what did it mean for that day?) ti mi le nihin ah teh zeidah a kan cawnpiak duh (what does it mean for today?) ti mi kan kawl piak lengmang a hau ngaingai. What did it mean for that day ti mi long hi kan kawl ah cun kan bible cu Israel tuanbia sawhsawh ah aa cang ko lai. What does it mean for today ti mi kan vun kawl chih longah hin nifatin kan nunnak ah a kan hruaitu le thazang a kan pe tu asi lai.

Jesuh nih bia a ruah mi pa hi mirum taktak cu a rak si ko. Cuti asiah, nihin i mirum paohpaoh hi cu tin maw an thil pawl va zuar dih ding in kan fial hna lai? Misifak pawl teh Jesuh an zulh ding ah a fawi khun tiah maw kan ruah sual? Mirum pawl Pathian a thei taktak mi, Pathian rian a tuan tuk mi an tam pi ve ko tung! Nihin caah zeidah a kan chim duh kun?

Nihin ah hi bible cacang nih a kan cawnpiak duh mi cu misifak le mirum zong nih kan ngei dih mi thinlung rumnak tu kha asi cang. Hohmanh kan luat hlei loh. Minung kan thinlung kan ruah nak hi sekant pakhat ah voi hnih aa thleng kho manh ti asi. Cu tlukin lung a tam mi, duhnak aa thleng kho mi le duhnak a tam mi kan si. Kan thinlung, kan ruahnak, vawlei cung thil le ri kan duh mi hi a tam tuk cio i a ho paoh kan thinlung a rum ngaingai hna. Kal tak le zuar tak kan duh lo, cu ning pi cun Jesuh cu zulh kan duh tikah kan thil a rit tuk i kan zulh kho ti lo. Kan thinlung kan rum tuk, Pathian a duh lo mi longte kan ngei. A ngaingai ah, kan thinlung chungah Jesuh zong hmunhman hmanh kan pe duh ton lo. Thil dang kan ruah mi le kan duh mi a tam tuk tikah thinlung in a rum taktak mi kan si. Pathian nih a kan duh piak mi cu, thinlung rum tuk si loin, Jesuh pakhat te long kha ngeih i, cu Jesuh ah zeizong vial te a tling dih ko ti mi tu hi theih le zulhter a kan duh. Kolos 3:2 ah, nan thinlung kha hi vawlei thil le ri ah si lo in cunglei thil tu ah khan um seh, a kan ti.

Jesuh nih na cungah hlawnh awk, kal tak awk a har ngai mi thil an chim bal maw? Jesuh a chim mi bia hna hi Amah Thlarau a ngei lo mi caah cun a har tuk mi thil an si ton, asinan, Amah Thlarau a ngei mi caah cun a fawi te ko. Jesuh nih ka herh loh a ti mi kan zia, kan nun, kan ruahnak vial te kha va zuar dih ding le kal tak ding kha a kan duh piak mi cu asi. Cu ti kan ti tikah, tangka herh ti lo, riantuan herh ti lo, zeihmanh herh ti lo kan ti duh nak asi lo. Pathian kha kan thinlung dih lak in apakhatnak ah chiah i thil dang vial te kha a hnu ah chiah tu kha asi. Rian kan tuannak ah, zei kan tuah poah ah Pathian he tuah tti, tuan tti ding tu kha asi. Cu tikah Amah min thangthat loin kan um kho ti lai lo i, Amah longlong nih sunparnak a hmu cang lai. Nifatin kan nun a nuam peng lai, Jesuh tu kha kan rumnak a si cang! Kan thinlung hi vawlei duhnak phunzakip in a khat mi si ti lo in, Khrih longlong kha kan khat ter khawh nak hnga Pathian nih thluachuah kan pe cio ko seh!

Pa Hniang

Manila, Philippines

/////////////////////////////

__._,_.___

Sam Son & Delilah

Sam Son kong cu kan ngakchiat lio ah a kong kan rak ngeih duh ngai mi tuanbia arak si i a tang Video ah hin um har ah a zoh huammi nan um ah cun rak zoh te uh Mizo holh in a si i Part 7 tiang lawng ka rak tar i Part7 lengah tampi a um rih,,

Part1



Part2



Part3


Part 4


Part5


Part 6


Part7

Mizo Bin Laden

TUANBIA TIAL HI A FAWI TUK MAW?

Colonel Van Kulh Upatnak le Acung ah Lunglawmhnak Bia

Biahmai:

2009 June ah an chuah mi Muko Mekazin (Vol.14, No. 2) kha ni hin (25 August 2011) ceu ah ka rel khawh ve. Cu chung ah, Chinmi lak ah kanpu bik le kanpa bik tiah ruah mi Colonel Van Kulh nih a ttial mi capar: “Ka Siaherhmi Tuanbia” nih ka lung a ka suk ngai te ii, Kanpa Col Van Kulh upatnak le acung ah lunglawmhnak bia chim can ah mah ca te hi ka vun ttial ve. Kan nih hi ramdang um mi kan si leng ah, ram le miphun caah tiah ramtang ah avak avai mi kan si i, ramchung lei thawngpang zong tampi kan thei kho tawn lo. Cun ramchung lei in chuah mi cauk le magazine hna zong lung duh in ka rel kho ve tawn lo. Cucaah, atu ka ttial mi chung ah ka lak mi hi, ram chung lei thil si ning he aa khah lo sual a si ah cun, ra ka ngai thiam uh, tiah a hmasa bik ah kan nawl hna.

Tuanbia hi zei ca dah kan ttial i, kan cawn?

Tuanbia (history) hi zei ca dah kan ttial hnga? Zei ruahchannak in dah kan cawn hnga? Hihi tuanbia attial mi le acawng mi pohpoh nih fakpi in kan ruah a hau rua, tiah ka ruah tawn.

Kanmah Krifa kan ruahning ah cun, Minung hi Pathian nih aser mi kan si. Pathian nih aser mi minung vialte hi kan zoh tthan tik ah, ahmasa bik ah ser a si mi Adam le Eve si hna seh, atu nai bak ah a chuak thar mi bawhte zong si hna seh, minung cio cio: kan pumsa umtu ning, kan luruh le kan thluak aa ser siam ning, kan taksa le kan tivun le kan thahri vialte an umtu le an cawlcangh ning, kan lungthin umtu ning le khua kan ruah ning, kan zei zong vialte kan ni khat dih ko, kan ni lo dih ko, tiah mifim pawl nih an chim. (Evolution theory kong tu cu hi kaa hin kan chim rih lai lo!).

Cutin Vawleicung mivialte: Kan pumsa aa sersiam ning in si seh, Kan thluak le kan lungthin le khuaruhnak ning zong seh, kan ni khah dih ko a si ah cun; zei ca dah hlan kum thawng tampi lio ah achuak mi minung hna nak in atu chan ah achuak mi minung hi kan fim deuh kun hnga? Hihi biahalnak nganpi a si ii, aruang zong a um ve. Aruang cu, atu chan ah a chuak mi hna nih hin; hlan lio kum thawngtampi ah a rak chuak cia mi minung hna nih an rak tawn mi, an rak hmuh mi, an rak cawn mi le an fim an thiam nak vial te kha tuanbia ah kan hmuh dih hna ii, kan cawn, kan hngalh khawh ve caah a si. An palh mi vialte kha palh tthan an hau ti lo; an hmuh cia mi thil vialte kha a thar in kawl tthan an hau ti lo; an thiam cia mi thil vialte kha fawi te in cawn khawh an si cang. Cucaah, hlan lio mi nak in, atuchan mi hi kan fim deuh nak cu a si. Cu fimnak cu: sermi pumsa aa dan ruang ah si lo in, minung tuanbia (human history) nih kum thawng tampi chung ah a rak hmuh, a rak tawn, a rak chuah pi ii, a rak cawn cia mi vialte kha fawite in kan hmuh khawh, kan cawn khawh ii kan hngalh khawh ve caah a si. Cucu: tuanbia (history) kan cawn hnawh channak aruang bik cu a si ko.

Tuanbia ttial hi Akong (Fact) khawmh long in aza maw?

Mitampi nih kan ruah sual tawn rua, tiah ka hmuh khawh ve mi cu; tuanbia kan ttial tik ah hin ttial kan duh mi kong ii akong (fact) kan theih ah cun aza ko, tiah kan ruah sual mi hi a si. Tuanbia (history) kan ttial ah cun, akong (fact) theih cu a biapi hringhran ko. Akong lo cun, tuahbia cu a um khawh fawm lai lo cu ta!

Asinain: hika zawn ah ka chim duh mi cu, tuanbia ttial tik ah hin akong (fact)lawng hi aza lo. Akong theih long si lo in, Aruang (reason, cause and affect) kha ttha te in theih chih a hau. Tahchunnak ah: Vawleicung Ralpi Pahnihnak (Second World War) kong kha zoh tuah u si. Vawileicung Ralpi Pahnihnak cu 1939 kum ah a tho. Cucu akong(fact) cu a si ko. Kha akong (fact) kha tangli siangngakchia camipuai phit lio ah cun abiapi ngai ngai lai nain, upa kumtling caah abiapi ti hnga maw? Cauk ka ttial lai tiah vaa thawh law: na chuahpi mi hmuhnak thar cu, “Vawleicung Ralpi Pathinhnak cu kum 1939 ah a tho” ti long khi hei si seh law, a ho nih dah na ca cu re lawk ah an sak hnga? Cucaah, tuanbia ttial tik ah akong long in a za lo; aruang theih chih a hau kan ti duhnak cu a si.

Kanpa Col Van Kulh a ttial mi ka rel i ka lung atling ngaingai, cun khua zong tampi a ka ruah ter mi cu:”Haka khualipi a ser tu cu Chin Usi a si” ti mi le, Thlantlang khuapi an sernak kong kha an si. Kanpu nih alak mi capar pawl hi ka rel kho ve lo nain; achim duh mi cu ka theih piak ko rua, tiah ka ruah. Mah nih hin alangh ter mi cu: Vawlei uknak lei tuanbia (political history) kan ttial tik ah, akong (fact) long kan zoh ah cun ttuanbia ahram pi kan tlolh tawn ti mi a si ii, hihi mi tam pi nih kan ni palh tawn mi a si ve. Political history kan ttial tik ah, abiapi bik in kan zoh ding cu; aho nih dah zei thil a tuah ti mi akong (fact) long si lo in; aho nih dah bia a chah ii bia a khiah, ti mi:Decision maker, a ho dah asi? ti mi hi abiapi deuh. Cuhe vun zoh chih ahau rih mi cu; Biachahnak nawl le Nawl ngeihnak vialte (legitimacy) aho sin ah dah a um ti mi kha, a si.

Revolution Council chan lio ah Kawlram pumpaluk in nawlngeihnak a ngei mi cu; Revolutionary Council le a members kha an si. Cu hna kut tang ah; ram uknak kha phun hnih in an tthen tthan. Pakhat cu, Ralkap Uknak a si ii, cucu Division (Taing) pasarih ah an tthen. (Kanpu nih fiang te in a ttial cang.) Cu Ralkap Uknak tang ah cun, mipi lei uknak (civilian administration) hi: Kachin, Karen, Kaya le Shan caah “State Supreme Councils” (Pine Usi) an rak tuah piak hna. Kanmah Chinmi cu, state kan rak ngeih rih lo caah, Chin Affairs Council (Chin Usi), tiah auh a rak si. Hi zawn ah hin langh ter ka duh mi cu; Chin Usi le adang Pine Usi vial te hi, Ralkap Uknak Taing pasarih tang ah a um mi long te an si. State Supreme Council Chairman le Chin Usi Chairman hna cu, Revolutionary Council member an si lo. Asinain, Taing-hmu (Commander) vialte kha cu an si dih. Cucaah, biachahnak le biakhiahnak nawl (decision making power) cu Chin Usi ah a um lo, Nort West Command tang ah a um ii, nawl ngei tu cu Col Sein Mya (Commander) le Col Van Kulh (Deputy Commander, but equal rank) an si, ti mi kha ka vung langh ter duh mi cu a si. Cucaah, anmah pahnih nih order an chuahnak hmun poh ah Chin Usi cu zung a tthu ko lai. Order zei tin dah ah chuah: nem te in maw? hrangpi in dah? ti mi cu abiapi mi asi lo.

Hi he hin aa lo nawn mi thil pakhat, ka sia a herh ngai te mi a um rih. Kawlram cu Panglong Agreement in ser mi ram a si. Cucaah, Chinmi Kawlram chung kan rak ii tel ve mi hi: Kanpu le kanpa nih Panglong Agreement ah min an thut ve caah a si. Cucu “ro” aling ngaingai mi tuanbia a si. Hi zawn ah atu chan mino cheukhat nih ca an ttial mi le, bia an chim mi ah ka theih tawn mi pakhat cu: “Panglong Agreement ah min a tthu mi cu; Mipi nih thim mi an si lo caah, an min thut mi pawkpalawng a si. Hmual a ngei lo”, tiah an ti. Cucu ka lung a ttha lo; an ruah palh mi a si tiah ka ruah. Hitihin bia an chim mi le ca an ttial mi nih: Political legitimacy (Uknak Nawlngeihnak) zei tin dah a rat ti hi ttha te in an theih lo caah a si, tiah ka ruah. Political legitimacy ti mi cu, mipi nih thim mi democracy phunglam pakhat longlong in a ra lo. (Hi ti hin bia ka chim tik ah, mi zei maw nih “democracy a duh lo”, ti hawi hna in nan ka ti sual lai. Ka vun chim taa lai: 1988 in nihin ni tiang democracy dothlennak caah pumpek in rian a ttuan mi ka si.) Political legitimacy ti mi cu, uknak phunglam aphunphun in an ra kho ko. Siangpahrang chan ah Siangpahrang sin in a ra; Ram-uk chan ah Ram-uk Bawi sin in a ra; Ralkapchan ah Ralbawi sin in a ra ve ko.

1948 lio ah kanmah Chin miphun nih kan rak ngeih mi, kan rak hman mi Uknak Phunglam (political system) cu ”Ram-uk” phung a rak si. Kan miphun, le kan ram asi ning te in le, kan ni uknak Uknak Phunglam ning te in Mi a rak kan uk tu le Ram a rak hruai tu cu Ram-uk Bawi pawl an si. Cucaah, Ram-uk Bawi hna cu: an mah le an chan; an phung le an lam; an ling le an ham; an tuanbia le an khualul nih lai a rel ning te in,“Nawlngeihnak” (Legitimacy) tling te in a ngei mi an rak si ve. Kha ban tuk in, an mah le an chan lio ah an rak hman mi phunglam ning te in thil an rak tuah ci mi kha, atu ah “kan duh lo” tiah leh piak khawh le thal piak khawh a si ti lo. Aphung zong a si lo! Cucu tuanbia (history) a hmual ngeihnak cu a si. We cannot turn our clock back, tiah an titawn mi bia kha philh hlah u asi. Kan pupa chan ah an tuah mi thil kan duh lo asi ah cun; Kanmah chan ah kan tuah awk a si mi le kan ttuanvo tu kha an mah chan lio an tuah mi nak in fel deuh le diing deuh in tuah le ttuan ii zuam hna u si. Pupa hna nih an rak tuah cia mi thil ttha: An kut in an tuah mi, kan ke in hnawh piak cu aphung asi lo. “If you want to correct the past, make your future better”, tiah miring nih an ti.

Cuvebantuk tthiam tthiam in Chinram ah kan khualipi cu Haka siseh, tiah ttha te in khua an khan lai an rel ii, kumsaupi chung kan khualipi tiah kan pawm cia mi; “mipi biachahnak in tuah mi a si lo e”, tiah kan ti tthan rih a si ah cun; cucu: pakhatnak ah political legitimacy zei dah a si ti a theih lo mi ah kan thla tthan lai. Pahnihnak ah; kan pupa nih an tuah cia mi, an hmuh cia mi, an cawn an thiam cia mi, techin le fapaar caah “ro” ban tuk in an kan chiah piak cia mi, ka duh lo tiah hnawm pung chung ah a hlawnh mi he kan ni lo sual lai. Kan miphun tthanchonak caah ttuan awk tam tuk a um rih. Ziah khualipi a um cia mi kong cu kan ni el len? Cu nak in abiapi deuh mi cu; Kan pupa nih an ser cia mi khualipi chung ah Sianghleirun (University) dirh ding le Si-inn sak ding te hna tu khi a si awk, asi deuh hnga lo maw?

Kawlram chung ah a um ve mi kan si ii, Kawl pawl nih tuanbia an ttial ning le ram an ser ning khi mi tampi nih thlalang ban tuk in kan ni zoh chih tawn. Mawh cu kan mawh lo! Asinain: athil si ning le tuanbia an ttial ning hi akong (fact) long si lo in, aruang (reason, cause and affects, and the question fo why?) khi hei zoh chih, theih chih kho u si law cu; Kawl pawl an tuah tawn mi le an tuanbia hi a cawn in cawn lo in, a hrial tu in kan hrial deuh rua hnga, tiah ka ruah. Zei caah? Tahchunnak ka lak lai: Kawlram independence kan hmuh lio, Kawlram communist party hruai tu Thakhin Than Tun nih, Independence cu ral doh hnu in hmuh mi long khi independence tling le dik a si. Atu Kawlram independence hi cu, Aung San London ah a va kal ii an bia a va chim ruang ah kan hmuh mi (negotiation in hmuh mi) a si. Cucaah, “Aung San nih ahmuh mi independence cu adik lo mi le ahman lo mi independence a si,” a ti ii ral a rak tho tthan.

Hika ah hin langh ter ka duh mi cu: Thakhin Than Tun nih “Independence cu raldohnak in kan hmuh mi asi zong ah; biachimnak in kan hmuh mi asi zong ah; an ni khat ko”, ti mi kha a rak hmu kho lo. Cun Biachimnak (dialogue, negotiation) cu thisen thlet lo, nunnak pek lo, hriam le nam in doh le ral zong hau lo tein; diate le remte in kan duh mi kan hmuh khawh; cucaah, ral thawh le ral doh nak in a ttha deuh, ti mi Thakhin Than Tun nih a rak hmu kho fawn lo. Cucaah, Deng Xiaoping nih a chim mi: “Chizawh cu arang asinak le anak asinak nih lai a rel lo. Zuu a thleih khawh ah cun a za ko” a ti mi kha kan cawn ve awk asi, ka ti. Cu ve ban tuk in: Kan Khualipi cu “aho nih dah a ser e, anih nih a ser e”, tiah ii ell len nakcha in; Kan Khualipi hi aa dawh maw? Kan ram le miphun caah a ttha maw? Ahmun le ahma tah aa rem maw? Aarem rih lo mi a um ah cun, zei tin dah irem chinchin in kan tuah lai? timi tu kha kan zoh le kan tuaktan ah a ttha deuh rua, ka ti. Thakhin Than Tun ban tuk in, zei thilttha dah mi nih an chuah pi timi zoh lo in, an tuah ning ka lung atling ve lo tiah "ral" thawh le nuar cu ttih a nung tuk. Upa pathling bia zong a si fawn lo. Cucaah; tuanbia (history) kan ttial tik zong ah biahram (cause) zong kan zoh lai ii, aphi chuak (afftect) zong kan zoh chih a hau. Cu hmanh ah cun, “the end result is sometime more important than the means”, or “the end justifies the means”, ti mi khi philh lo te in kan ni cinken cio ah a ttha lai, tiah ka ruah t awn.

Cun Kawlram tuanbia (history) khi zoh law; Siangpahrang pakhat a kai le cangka an tuah hmasa tawn mi cu, amah hlan ah akai hmasa mi Siangpahrang nih arak sak mi inn le lo, khua le ram vial te kha an hrawh dih tawn. Cu ruang ah cun, zoh tuah uh: Kawl pawl cu Anawratha chan (1044) in Saingpahrang kan ngei an ti cang nain, Kawl Siangpahrang inn pakhat long Mandalay ah atang. Mah hmanh khi Mirang (British) nih rak kham hna hlah seh law, an hrawnh hawi lai. Cucaah, tuanbia kan ttial tik ah, Kawl pawl nih an tuah tawn mi phunglam zulh lo in; Kanpa Col Van Kulh nih akan cah ban tuk in, “pakhat le pakhat dohnak, huatnak, ziarngeihnak, nahchuahnak um lo te in a dikning le asi ning te in ttail awk a si” a ti mi hi kan zulh cio awk a si.

Tuanbia ttial hi a fawi tuk maw?

Rangoon University ah history major in master ka rak kai ve i, ka thesis caah research tuah ah khual tampi ka rak tlawng. Cu lio ah, kan-upa pakhat cu capo a thiam ngaingai ii, a rak ka ti tawn mi cu: “Zei hen history cawn ah cun Univeristy va kai cu a hau. Nattang (Aibur Mang Lung) khi tuanbia a thei bik mi a si ii, Univerity cu a kai bal ttung lo”a rak ka ti. Cucu: atu lio Chinmi tampi kan ruah ning a si cio rua tiah ka ruah. Tuanbia ttial tham cu akong (fact) tampi kan khawmh khawh poh ah cun afawi te in ttial khawh a si ko rua, tiah kan ruah ttheu rih.

History hi Social Science chung ah an chiah mi cawnnak pakhat a si. Science pakhat a si ve caah, mah theih ning le ruah ning long in tuanbia hi ttial khawh a si lo. Mirang holh ka vun i hlan taa lai:“Subjectively” in tuanbia ttial khawh asi lo, “Objective” te in ttial ahau, ka ti duh nak asi. Subjective kan ti mi cu; minung pakhat nih a zumh mi, a ruah mi, a theih mi, a pawm mi khi amah pumpak hmuh ning te in a ttial hna. Cucaah, "subjective lnowledge" in tuanbia a ttial mi nih cun midang ruahnak kha zei ah a rel lo. Ahmuhnak le aruahnak kha midang nih amah hmuh ning te in hmuh pi ve le ruah pi ve kha ahau, tiah a ruat lo. Amah atheih ning le apawm ning zong in pawm pi le theih pi a hau fawn lo. Tahchunnak kan lak ah cun: biaknak lei in kan zumhnak kong cu “subjective knowledge” a si, an ti. Krifa kan si hnu cun, Buddhabata pa le Muslim pa nih zei an chim mi kha kan caah abiapi ti lo. Zisu Kri sin ah khamnak a um, tiah kan zumh mi kha a za ko. Asinain, tuanbia (history) cu zumhnak kong ttial ban tuk in ttial khawh a si lo. Tuanbia (history) cu subjective knowledge a si lo, objective knowledge a si. Objective knowledge kan ti mi cu; nangmah caah ahman mi asi ah cun midang ca zong ah ahman dih ve lai, tinak asi. Nagmah ca long ah ahman i, midang caah ahman ve lo mi cu tuanbia (history) asi kho lo.

Cun, tuanbia (history) hi science asi kan ti ko nain; social science asi ii, “natural science” he cun an ni dang tthan. Natural science ah cun adik taktak mi pakhat (absolute truth) a um. Tahchunnak ah: Natural science chungtel pakhat asi ve mi Kanan (mathematic) zkhi oh hnik u si. Kanan kan tuak tik ah: pakhat le pakhat na fonh ah cun pahnih a chuak lai. 1+1=2 cu absolute truth a si. Cu ban tuk in "absolute truth" a um lo asi ah cun; engineer pawl nih inn an sa kho lai lo, seh zong an ser kho lai lo ii, computer zong a chuak kho lai lo. Asinain, “social science” ah cun, adik taktak mi pakhat long aum lo: “there is no absolute truth in social science”, an ti. Social science ah pakhat le pakhat na fonh ah cun, acan can ah pakhat a chuak; acan can ah pahnih a chuak; acan can ah pathum zong a chuak kho ko. Tahchunnak ah: ram hruainak (politics) ah zoh u law; party pakhat le pakhat an ni fonh ah cun pahnih chuah lo in, party pakhat ah an chuak. Asinain, Cu party pahnih nih phun dang in khua an khan ii; a fonh tu cu kan ni fonh lai lo, asinain kan policy aa khat lai ii, rian tu cu party pakhat ban tuk in kan ttuan tti lai, an ti asi ah cun, pakhat le pakhat fonh mi cu pahnih a chuak taktak. Cun, kha party pahnih nih khan kan party cu kan hrawk veve lai lo; asinnain rian kan ttuan tti mi a hmual um deuh seh tiah, front or alliance kan tuah ttia lai an ti tik ah cun, pakhat le pakhat fonh kha pathum ah a chuak; party pahnih le front kha an si cang.

Cuticun, social science ah absolute truth a um lo caah; mi zei maw nih thil hi afawi tuk in an ruah sual tawn. Tuanbia (history) ttial zong cu ve ban tuk tthiam tthiam a si: afawi tuk in an ruah sual. Apawi tawn mi cu; absolute truth cu pakhat long in a um lo an ti nain, social science zong ah biatak le biadik (truth) cu a um ve tthiam tthiam ko ti mi kha zapi nih kan philh tawn. Cu ti kan philh ruang ah cun; ram rian a ttuan mi (politicians) pawl nih mi pi an hlen hna, lih le hrawk hrawl in rian an ttuan. Tuanbia an ttial tik zong ah mah duhnak long an hoih ter ii, duh poh in lih le lih zong in ca an ttial an chuah tawn mi khi a si. Cu ban tuk in tuanbia (history) lih le hrawkhrawl kan ttial ah cun; kan techin le kan fapaar caah fimnak le biatak “ro” ah a chia mi si lo in, sivai ban tuk in ttih anung mi lih le hrawkhawl kha techin fapaar caah thlaici chia a vorh mi ah kan ni chuah sual lai. Cucu: kan hmailei caah ttih a nung. Cucaah, tuanbia ttial hi afawi tuk in kan ruah awk asi lo. Afawi tuk tiah kan ruah sual ii duh poh in: mah min thannak ah maw? midang namneh duh ah maw? mi huat duh ah maw? tthatlonak thlaici he kan cawh ii kan ttial sual asi ah cun; Pu Van Kulh nih achim mi, kan hmailei kan techin fapaar ahleng mi le hrawkhrawl achim mi ah kan ni chuah thai sual lai. Amah achim ning te in kaa nawlh lai: “history must be recorded in a most correct manner otherwise it may mean we are deceiving or even corrupting future generation”.

Kanpa Pu Van Kulh cung ah lunglawmhnak tampi kan ngei!

Lian Hmung Sakhong

2011-08-25

Source::THAWNGTHA@yahoogroups.com